Cross

De test voor de democratie

januari 6, 2024

De test voor de democratie

Volgens Winston Churchill is de democratie de minst slechte van alle regeringsvormen. Athene is de bakermat van de democratie, maar de Griekse filosofen waren zeer wantrouwend ten aanzien van de democratie. Socrates maakt de vergelijking met een schip. Wie moet de baas zijn van een schip? Zo maar iemand of mensen die onderwezen zijn in de regels en vereisten van het varen. De oplossing volgens Socrates is om de mensen die mogen stemmen te onderwijzen. Socrates begreep hoe gemakkelijk mensen die verkozen wilden worden, misbruik konden maken naar het verlangen naar eenvoudige antwoorden. Volgens Plato is democratie een systeem dat gedoemd is om te falen. De enige staatsvorm die volgen Plato erger is dan een democratie is tirannie – waar een democratie volgens hem overigens altijd op uitloopt.

De test voor de democratie

Het verkiezingsjaar 2024

Het jaar 2024 mag worden gezien als een belangrijke test voor de democratie. Sinds 1800 zijn er niet in zoveel landen (70) verkiezingen gehouden. Bijna de helft van de wereldbevolking mag dit jaar stemmen, al zijn er ook verkiezingen in landen waar nu al de uitslag vast staat. Maar zelfs die landen zien zichzelf nog als democratie. Zo’n land is Bangladesh. Daar boycot op 7 januari de oppositie de verkiezingen, aangezien de uitslag toch al vast staat. Maar ook op de verkiezingen in de drie grootste democratieën – de Verenigde Staten, India en Indonesië – is wel het een en ander aan te merken. De belangrijkste verkiezingen zijn uiteraard die in de Verenigde Staten, die zijn van belang voor de hele wereld. De verkiezingen gaan tussen een president die gelooft in de instituties van het land en de democratie en een man die juist deze instituties lijkt te ondermijnen.

Amerikaanse verkiezingen starten over een week

De Amerikaanse verkiezingen starten al over een week (15 januari) met de voorverkiezingen in Iowa. Daar kiezen alleen de Republikeinen hun kandidaat. De Democraten hebben hun schema aangepast. Sinds Donald Trump (77 jaar) zich in november 2022 kandidaat heeft gesteld, gaat hij aan de leiding in de peilingen. Als hij overtuigend wint in Iowa kan dit worden gezien als een bevestiging. Verder gaat het vooral om de nummers twee en drie (Ron DeSantis en Nikki Haley). De Amerikaanse presidentsverkiezingen worden gewonnen met geld, veel geld en donors willen alleen winnaars sponsoren. In deze verkiezingen wordt er waarschijnlijk voor het eerst in totaal meer dan 8 miljard dollar uitgegeven aan reclame. Overigens is het bepaald niet zo dat een overwinning in Iowa ook een voorbode is voor de eindoverwinning.

Ontevreden kiezers

De verkiezingen vinden plaats tegen een achtergrond van handelsoorlogen, een koude oorlog tussen China en de VS en twee oorlogen waar daadwerkelijk wordt geschoten. In zo’n situatie zijn kiezers snel ontevreden en volgt er vaak een roep om een sterke man. Nationalisten en populisten wijzen op de gevaren van vrijhandel, omarmen industriepolitiek, willen af van internationale samenwerking en gaan uitsluitend voor het nationale belang.  Overigens wil een groot deel van de kiezers eigenlijk twee andere kandidaten dan bij de laatste verkiezingen, dat helpt het vertrouwen in deze verkiezingen niet. Na de laatste verkiezingen was het vertrouwen in ordentelijke verkiezingen toch al afgenomen. Het Amerikaanse Congres functioneert de facto niet meer na de laatste mid-terms, vooral door de grote vijandschap tussen beide partijen.

 

Naar politieke leiders wordt gekeken om problemen op te lossen en dat is de afgelopen jaren vaak niet gelukt.  Ze worden ook geconfronteerd met verschillende steeds grotere problemen. Van natuurrampen en illegale immigratie tot steeds meer drugsdoden (het gebruik van Fentanyl is de belangrijkste doodsoorzaak van Amerikanen tussen de 18 en 45 jaar) en een groeiende schuldenberg. In principe hebben de ‘founding fathers’ de Amerikaanse grondwet zo ontworpen dat deze bestand is tegen wie er dan ook president zal worden. Maar het vertrouwen in bijna alle Amerikaanse instituties is de afgelopen jaren wel tanende.

It’s the economy, stupid

Het bijzondere is dat het goed gaat met de Amerikaanse economie. De beurs staat dichtbij een all-time-high, de werkloosheid is extreem laag. Tegelijkertijd doet de inflatie pijn, zijn huizen onbetaalbaar geworden en is het besteedbaar inkomen (na inflatie) sinds de laatste verkiezingen niet gestegen. Daarom staat nu het consumentenvertrouwen veel lager dan bij de laatste verkiezingen, waar bij het natuurlijk niet helpt dat de hypotheekrente in dezelfde tijd is verdubbeld.

 

Goed nieuws-show

Toch is er wel goed nieuws over. Zo voorspelden 85 procent van de economen een jaar geleden een recessie. Die is er vorig jaar en ook dit jaar niet gekomen. Zelfs in de Verenigde Staten is de CO2 uitstoot afgelopen jaar gedaald met 3 procent. Wereldwijd daalt de armoede, zelfs naar een nieuw historisch dieptepunt, net als de kindersterfte. Ook het verschil in beloning tussen man en vrouw bereikte een nieuw dieptepunt. Dankzij kunstmatige intelligentie en de ontrafeling van het menselijk DNA zijn er nu effectieve behandelingen tegen Alzheimer, het RS-virus, postnatale depressies en de sikkelcelziekte. Er zijn ook 700 nieuwe materialenontwikkeld (opnieuw met behulp van kunstmatige intelligentie) om betere zonnecellen, batterijen, chips etc te produceren. Er is zelfs een doorbraak op het gebied van kernfusie, wederom dankzij kunstmatige intelligentie.

Democratie en vrije markteconomie

De verkiezingen in de Verenigde Staten spelen in op de volkswoede, op angst en op wantrouwen, precies de onderwerpen die Socrates al voorzag als onderwerpen waar de kandidaten misbruik van konden maken. Eén van de gevolgen van deze verkiezingen zal waarschijnlijk zijn dat er meer macht gaat naar de overheid en dat er minder overblijft van de vrije markt. Aangezien democratie en vrijemarkteconomie vaak in één adem worden genoemd, verdwijnt met de vrijemarkteconomie ook de grondslag voor de democratie.  Economische vrijheid en politieke vrijheid versterken immers elkaar. Economische vrijheid zorgt voor meer concurrentie en meer welvaart, waarna politieke vrijheid zorgt voor de herverdeling van die welvaart. Ondernemers zijn in zo’n omgeving met een democratische rechtsstaat beter af, omdat ze ook profiteren van de vruchten van hun investeringen.

 

Han Dieperink, Chief Investment Officer

 

Disclaimer

Gerelateerde artikelen

Meer in Chinese aandelen

Meer in Chinese aandelen. Na de U-bocht in de economie trekt ook de aandelenmarkt bij, maar deze aandelen zijn nog altijd goedkoop.

Meer lezen

Box 3 voor minder succesvolle beleggers

Box 3 voor minder succesvolle beleggers. Als het werkelijk rendement lager ligt dan het veronderstelde rendement is de box 3-heffing te hoog.

Meer lezen

De nieuwe cyclus in Real Assets

De nieuwe cyclus in Real Assets. Op het moment dat de markt zich realiseert dat het dieptepunt achter ons ligt, kan het snel gaan.

Meer lezen

Ontvang nu uw gratis boek

Lees meer over:

Nieuwe prioriteiten in het post-Corona tijdperk

De versnellende IT-revolutie

De kracht van het verhaal

Oplossingen voor diverse crises met duurzame thema's





    Door uw bericht in te sturen bevestigt u dat u akkoord gaat met de opslag en verwerking van uw persoonsgegevens door Auréus, zoals uiteengezet in de
    Privacyverklaring.











      Uw privacy is belangrijk voor ons. Graag willen we u op de hoogte houden van gerelateerde informatie. Mogen we u af en toe een e-mail sturen?


      Koffie?

      Verder praten over de dynamiek van vermogen. Maak hier een afspraak voor een kop koffie bij ons op kantoor of bij u thuis.

      Plan een oriënterend telefoongesprek






        Door uw bericht in te sturen bevestigt u dat u akkoord gaat met de opslag en verwerking van uw persoonsgegevens door Auréus, zoals uiteengezet in de
        Privacyverklaring.