Cross

De prijs van geld

januari 14, 2024

De prijs van geld

De belangrijkste prijs in de wereldeconomie is niet de prijs van een vat olie, of de prijs van de laatste semiconductors, maar de prijs van geld. Rente is de prijs van geld, het is de tijdswaarde van geld. Net als andere prijzen wordt de prijs van geld bepaald door vraag en aanbod. Als er meer wordt gespaard, dan gaat de rente omlaag. Meer investeringen zorgen juist voor meer vraag naar geld een daardoor voor een hogere rente. Bij de evenwichtsrente zijn besparingen en investeringen in evenwicht. De afgelopen decennia is de prijs van geld gedaald, maar de laatste jaren juist weer gestegen, met mogelijk grote gevolgen op lange termijn.

Vraag en aanbod

Nu lijkt het of de centrale bank mag bepalen waar de rente staat. De centrale bank moet echter wel degelijk rekening houden met vraag en aanbod. Op het moment dat de rente te hoog is vastgesteld door de centrale bank wordt er te veel gespaard en onvoldoende geïnvesteerd, met als gevolg dat de economie beneden potentieel groeit. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar in een achterblijvende vraag van consumenten of een oplopende werkloosheid. Op het moment dat de rente te laag is vastgesteld door centrale bankiers is er te veel geld dat vooral geïnvesteerd wordt in bestaande activa. Dat zorgt al snel voor zeepbellen  en een oververhitte economie. Uiteindelijk loopt dan ook de inflatie op. Die evenwichtsrente moet echter worden bepaald worden met ‘trial and error’.

Rentedaling door te veel besparingen

In de jaren tachtig, negentig en de eerste tien jaar van deze eeuw is de rente voortdurend gedaald. Dat komt in de eerste plaats door een vertragende economische groei. Daardoor hoeft er minder geïnvesteerd te worden. Verder was de naoorlogse generatie (de babyboomers) de eerste generatie in de geschiedenis die volop (soms zelfs 1 tot 1,5 dag per week) ging sparen voor het pensioen. Er wordt wel eens gesproken over een schuldenbubbel, maar het is toch echt ontstaan als een spaarbubbel

Bovendien ontstonden tussen 1980 en 2010 de platformbedrijven. Dat zijn bedrijven die kapitaalintensieve activiteiten (zoals productie) hebben uitbesteed naar de lagelonenlanden. Chinezen werden gedwongen veel te sparen, waardoor er daar extra geïnvesteerd kon worden in deze kapitaalgoederen. Het geld wat met deze fabrieken werd verdiend werd voor een belangrijk deel gespaard, eerst met name door Japan en tegenwoordig vooral door China. Deze landen bezitten daardoor biljoenen aan Amerikaanse dollars.

Lage rente extra impuls economie

Door deze lagere rente konden huizenprijzen omhoog en hadden overheden meer geld over om te besteden. Dit zorgde voor extra economische groei-impuls. Keerzijde was wel dat met de stijgende schulden ook de risico’s toenamen. Dit kwam tot uiting in de Grote Financiële Crisis, een crisis die werd ‘opgelost’ met nog meer schulden. Onder het motto ‘extend and pretend’ kon de wereldeconomie het in het nieuwe normaal nog een jaar of tien volhouden. Er was een pandemie en een nieuwe oorlog op het Europese continent voor nodig om in te zien dat de prijs van geld toch echt omhoog moest. Dat terwijl nog niet alle excessen van de jaren daarvoor zijn weggewerkt.

Hogere rente door babyboom en investeringen

Bovendien gaat de babyboomgeneratie nu met pensioen en dat is een periode van ontsparen. Tegelijkertijd is er meer geld nodig voor kapitaalintensieve investeringen, zoals een 30 biljoen dollar (30 procent wereld BBP) kostende energietransitie. Ook moet er veel worden geïnvesteerd in dure infrastructuur. Niet alleen in de westerse wereld ter vervanging van verouderde infrastructuur, maar ook bijvoorbeeld in een land als India.

Daardoor moet de rente omhoog. Nu kan India die hogere rente op infrastructuur-investeringen wel dragen, omdat nog veel hogere opbrengsten tegenover staan. In de westerse wereld is de groep bedrijven die veel hogere rentelasten niet kan dragen in de laatste jaren toegenomen. Veel van die bedrijven zijn opgenomen in indices, waardoor die een soort barbell-structuur krijgen met aan de ene kant zeer succesvolle steeds grotere bedrijven met steeds hogere winstmarges en aan de andere kant bedrijven die nauwelijks de nog altijd lage rentelasten kunnen betalen.

Gevolgen voor beleggers

Hogere rendementen zijn uiteraard goed nieuws voor beleggers. In de afgelopen jaren werden spaarders gestraft met een rente die kunstmatig laag werd gehouden. Maar die lage rente zorgde ook voor een stijgende aandelenmarkt en hogere prijzen van vastgoed. Nu eisen beleggers een hogere rente, zowel op een spaarrekening als bij hun beleggingen. Alleen belegt niet iedereen op dezelfde manier.  De lage inkomens sparen, de middeninkomens (gepensioneerden) kopen obligaties en de hoge inkomens aandelen. Het gevolg is toenemende verschillen tussen rijk en arm.

Verder maakt het nogal wat uit in welke valuta er wordt geïnvesteerd. Bedenk dan dat landen altijd hun schuld kunnen aflossen, mits ze kunnen beschikken over een eigen munt. De enige vraag is dan wat nog de waarde is van zo’n munt op moment van aflossing. Spreiding over valuta zal steeds belangrijker worden en tot de zwakste munten behoren die landen waar de monetaire gekte het grootst is geweest. Helaas vallen daar enkele belangrijke munten (naast dollar, ook euro, pond en yen) onder. Dat betekent op lange termijn dat meer inflatie in deze landen zorgt voor zwakkere munten tegenover sterkere munten in Azië.

 

Han Dieperink, Chief Invesment Officer

 

Disclaimer

Gerelateerde artikelen

Een goede eerste helft

De eerste jaarhelft zit er bijna op. Aandelenbeleggers kunnen terugkijken op een goede eerste jaarhelft. Dat is geen toeval. In

Meer lezen

Zomerhausse

Zomerhausse door Amerikaanse presidentsverkiezingen, desinflatie en lagere beleidsrentes en positieve winstbijstellingen.

Meer lezen

Update verkiezingen

Update verkiezingen. Er is onrust in Frankrijk, Mexico en India, alle drie naar aanleiding van verkiezingen.

Meer lezen

Ontvang nu uw gratis boek

Lees meer over:

Nieuwe prioriteiten in het post-Corona tijdperk

De versnellende IT-revolutie

De kracht van het verhaal

Oplossingen voor diverse crises met duurzame thema's





    Door uw bericht in te sturen bevestigt u dat u akkoord gaat met de opslag en verwerking van uw persoonsgegevens door Auréus, zoals uiteengezet in de
    Privacyverklaring.











      Uw privacy is belangrijk voor ons. Graag willen we u op de hoogte houden van gerelateerde informatie. Mogen we u af en toe een e-mail sturen?


      Koffie?

      Verder praten over de dynamiek van vermogen. Maak hier een afspraak voor een kop koffie bij ons op kantoor of bij u thuis.

      Plan een oriënterend telefoongesprek






        Door uw bericht in te sturen bevestigt u dat u akkoord gaat met de opslag en verwerking van uw persoonsgegevens door Auréus, zoals uiteengezet in de
        Privacyverklaring.