Waarom vermogensbeheer

Bij vermogensbeheer laat je je geld beheren door een gespecialiseerde vermogensbeheerder, bijvoorbeeld op het moment als je zelf onvoldoende kennis of tijd hebt om zelf te beleggen. Er is wel een verschil tussen vermogensbeheer waarbij je persoonlijk contact hebt met een vast aanspreekpunt en volledig geautomatiseerd en gestandaardiseerd online vermogensbeheer. De kosten van online vermogensbeheer zijn meestal goedkoper, maar dat komt omdat daar ook geen sprake is van een persoonlijke dienstverlening en juist daar zit een groot deel van de toegevoegde waarde bij vermogensbeheer. Feitelijk is online vermogensbeheer eerder een variant van doe-het-zelf beleggen, iets dat eenvoudig te kopiëren is door het ook daadwerkelijk zelf te doen.

Vijf principes om zelf te beleggen

Daarbij gelden de volgende vijf principes. Het belangrijkste principe is het laag houden van de kosten. Uitgaande van een bruto jaarrendement van vijf procent zorgen één procent lagere kosten over een periode van 30 jaar voor een besparing die hoger is dan de oorspronkelijke inleg. Lagere kosten zijn tegenwoordig eenvoudig te realiseren met indexbeleggingen. Het tweede principe is dat beleggers zich niet moeten baseren op rendementen uit het recente verleden. Ook professionele beleggers maken maar al te vaak de fout fondsen te kiezen die het in het in de afgelopen jaren goed hebben gedaan. Een dergelijke voorkeur zorgt veelal voor teleurstellende resultaten in de toekomst.

Spreiding

Kosten en rendementen uit het verleden

Het derde principe is spreiding. Spreiding over verschillende beleggingscategorieën zoals aandelen en obligaties. Niet alleen bij aanvang, maar ook tussentijds. Er zijn twee momenten wanneer beleggers bovengemiddeld geïnteresseerd zijn in de portefeuille. Wanneer de markt omhoog spuit en wanneer die door het putje gaat. Dat zijn precies de momenten waarop diezelfde beleggers, ingegeven door emoties de grootste fouten maken. Het kan leiden tot impulsief gedrag of juist ontkennend gedrag. In het eerste geval handelt men ondoordacht, in het tweede geval handelt men niet waar men wel zou moeten handelen.

Herbalanceren en tijd

Dat brengt ons bij het vierde principe en dat is herbalanceren. Wanneer een bepaalde beleggingscategorie het al enige tijd goed heeft gedaan dan is het gewicht van die categorie in de portefeuille opgelopen. Het is dan verstandig om dit gewicht weer terug te brengen naar het oorspronkelijke gewicht. Zo wordt de portefeuille weer in balans gebracht. Herbalancerende beleggers handelen contrair, verkopen duur en kopen goedkoop. Het vijfde principe is tijd. Met beleggen is een hoger rendement te behalen dan met sparen. Het nemen van risico wordt beloond. Risico wordt vaak gedefinieerd als het fluctueren van de koersen. Maar voor beleggers met een lange horizon is dat geen risico, maar juist een kans mits men blijft vasthouden aan bovenstaande principes. Op basis van die principes kopen lange-termijn-beleggers dankzij dergelijke fluctuaties laag en verkopen ze hoog.

Handelen op basis van impulsen

Veel doe-het-zelf-beleggers spreiden onvoldoende, laten zich verleiden tot overmatig handelen op basis van impulsen en blijken vooral in extreme situaties de verkeerde besluiten te nemen. Die gaan allemaal ten koste van het rendement. Het eerste voordeel van vermogensbeheer is de strategische benadering van de beleggingsmix. Vooral op de verhouding tussen rendement en risico heeft deze strategische verdeling een grote invloed. Veel beleggers geloven dat ze moeten handelen op basis van marktbewegingen, maar het op korte termijn proberen te voorspellen waar de beurs naar toe gaat, eindigt meestal in een tranendal.

Herbalanceren bij vermogensbeheer

Bij vermogensbeheer worden portefeuilles met enige regelmaat geherbalanceerd nadat die door bewegingen in de markt uit het lood zijn geslagen. Herbalanceren is vooral aan de orde als er sprake is van grote koersuitslagen. Herbalanceren betekent dat het gewicht van de verschillende beleggingscategorieën weer wordt teruggebracht naar het oorspronkelijke strategische gewicht. In de praktijk blijkt herbalanceren een succesvolle strategie om de markt te timen, simpel door het principe van laag kopen, hoog verkopen.

Rendement doe-het-zelf beleggers blijft achter

Er is veel onderzoek gedaan naar het rendement dat individuele beleggers behalen in vergelijking tot de markt. Uit een onderzoek van JP Morgan over een periode van 20 jaar (1998-2017) blijkt dat het rendement van de gemiddelde individuele belegger met 2,6 procent per jaar fors achterblijft bij de gemiddelde portefeuille met 60 procent aandelen en 40 procent obligaties. Die behaalde over dezelfde periode een rendement van 6,4 procent per jaar. Het grote verschil wordt vooral veroorzaakt door de reactie van individuele beleggers op de twee grote koerscorrecties (van maar liefst 50 procent) in deze periode.

Risico van zelf beleggen

Beleggers hebben niets tegen risico, zo lang het maar niet ten koste gaat van het rendement. In de praktijk blijkt dat individuele beleggers een voorkeur hebben voor instappen op de top en uitstappen op de bodem. Veel van deze beleggers nemen te veel risico in de opgaande fase, met als gevolg grotere verliezen in de neergaande fase. In de opgaande fase lijkt het zelfs zo dat veel van deze beleggers beter presteren dan de markt. Er wordt dan immers vooral gekeken naar rendement en niet naar risico. Dergelijke momentumbeleggers geloven op een gegeven moment dat ze onoverwinnelijk zijn. Ze volgen exact de tegenovergestelde strategie van het herbalanceren, ze kopen bij op de top en verkopen, vaak noodgedwongen, op de bodem.

De toegevoegde waarde van een vermogensbeheerder

Bij vermogensbeheer gaat het dus niet eens zozeer om de juiste selectie van beleggingen, het gaat vooral ook om de interactie tussen de belegger en de portefeuille in juiste banen te leiden en daarbij de risico’s te bewaken. De vermogensbeheerder is geen helderziende, maar is tegelijkertijd wel onderdeel van een organisatie waar veel kennis en ervaring is op het gebied van beleggen. Zo bezien is zelfs een rendement na kosten dat in de buurt komt van het marktrendement helemaal nog niet zo slecht.

Toegevoegde waarde persoonlijk vermogensbeheer

Dat zou ook behaald kunnen worden door in de index te beleggen, maar in de praktijk blijkt dat individuele beleggers juist indexbeleggingen in een correctie als eerste de deur uit doen, terwijl ze vast wel houden aan actief beheerde thematische fondsen die meer op de lange termijn focussen. Het nadeel van indexbeleggingen is immers dat ze ook volledig meedoen in de rit omlaag. Psychologisch zorgt dit ervoor dat de beleggingshorizon van de nerveuze indexbelegger opeens verkort wordt tot een week. Een goede begeleiding van een persoonlijke vermogensbeheerder heeft hier veel toegevoegde waarde. Beleggen is immers iets voor de lange termijn. Alles wat ervoor kan zorgen dat ook in slechte tijden de blik gericht blijft op die lange termijn, komt ten goede aan het rendement. De communicatie met een individuele vermogensbeheerder speelt hierin een belangrijke rol.

Spreiding over vermogensbeheerders

Spreiden van beleggingen is heel normaal, maar er zijn beleggers die ook spreiden over verschillende vermogensbeheerders. Helaas is dit een verkeerde vorm van spreiding. Het zorgt voor hogere kosten en het zorgt ervoor dat geen enkele vermogensbeheerder een goed inzicht heeft in de risico’s van de totale portefeuille. Het is ook veel lastiger om een inschatting te maken van de totale liquiditeit van het vermogen en eventuele dubbele posities en tegengestelde transacties gaan ten koste van de risico/rendementsverhouding. Het resulteert bovendien al snel in een suboptimale verdeling van het totale vermogen.

Spreiding ten koste van risico/rendementsverdeling

Er zijn beleggers die hun vermogen onderbrengen bij verschillende beheerders. Zij zien de selectie van beheerders meer als een soort paardenrace en na enkele jaren wordt de slechtst presterende beheerder ingeruild voor een ander. Er zijn ook zogenaamde vermogensbegeleiders en beleggingscoaches in de Nederlandse markt die juist adviseren om te spreiden over meerdere vermogensbeheerders. Ze vermelden echter niet dat zij dit doen om daaraan extra te verdienen of omdat ze zelf geen vermogensbeheer mogen aanbieden. Helaas worden dan door gebrek aan kennis vaak appels met peren vergeleken. Meestal zijn de diverse risicoprofielen vaak onderling niet goed vergelijkbaar.

Meer rendement ook meer risico

Bovendien komt het maar al te vaak voor dat meer rendement automatisch ook meer risico betekent. Wat men feitelijk doet met zo’n selectie op rendement, is dat er uiteindelijk steeds meer risico wordt genomen. Vaak tot het moment dat de prijs moet worden betaald voor dat hogere risico in de vorm van fors verlies tijdens een koerscorrectie. Geen enkele individuele beheerder kan dan waarschuwen voor het te hoge risico, althans zo lang dat vermogen is ondergebracht bij verschillende beheerders.

Optimale portefeuilleverdeling

Een ander risico van het spreiden over beheerders is dat elke individuele beheerder juist veel veiliger aan het beleggen is dan eigenlijk de bedoeling is. Neem bijvoorbeeld investeringen in private markten. Die zijn illiquide waardoor ze bij relatief kleine vermogens maar een beperkt deel van de portefeuille kunnen omvatten. Bij veel grotere vermogens, bijvoorbeeld wanneer al het vermogen geconcentreerd wordt bij één beheerder, is het veel eenvoudiger om de portefeuille te optimaliseren. Omdat het rendement op private markten over het algemeen hoger ligt dan op de beurs, gaat dit direct ten koste van het rendement. Dat geldt niet alleen voor dit moment, maar ook in de toekomst.

Beheersen van de kasstromen

Beleggingen vormen namelijk allesbehalve een statisch geheel. Koersen bewegen, portefeuilles moeten worden geherbalanceerd en kasstromen worden herbelegd. Wanneer het vermogen gespreid is over verschillende beheerders, sluiten deze kasstromen per definitie niet goed aan. Ook kan één vermogensbeheerder eenvoudiger schakelen met externe specialisten zoals fiscalisten, accountants en notarissen. Daar is het ook heel normaal om zich te beperken tot bijvoorbeeld één fiscalist en één accountant.

Kostenvoordeel

Er zijn maar weinig vermogensbeheerders die voor alle cliënten, ongeacht de omvang, eenzelfde tarief in rekening brengen. Bij grotere vermogens dalen procentueel meestal de beheerkosten. Dat komt omdat naast variabele kosten ook vaste kosten zijn die samenhangen met het openen en onderhoud van een rekening. Door de aandacht van de overheid voor de risico’s van witwassen en terrorismefinanciering is het mogelijk dat de vaste kosten van zo’n rekening in de toekomst zullen stijgen. Het is dan niet verstandig om meerdere rekeningen aan te houden. Ook zijn veel andere kosten procentueel lager worden als er gewerkt wordt met grotere bedragen. Denk bijvoorbeeld aan transactiekosten en kosten die samenhangen met dividenden en coupons.

Ook geen spreiding over andere specialisten

De belangrijkste reden om een portefeuille te concentreren bij één vermogensbeheerder is dat een belegger juist een vermogensbeheerder inhuurt om rendement en risico’s te bewaken. Dat is een onmogelijke opdracht zolang die vermogensbeheerder geen goed zicht heeft op het totale vermogen. Dan gaat het dus om meer dan het inzicht in de verdeling tussen aandelen en obligaties. Door te spreiden over vermogensbeheerders wordt ook nog eens de kans gecreëerd dat geen enkele vermogensbeheerder zich verantwoordelijk voelt voor de totale portefeuille, terwijl dat uiteindelijk toch is wat men wil. Let op voor partijen die onder het motto van vermogensbegeleiding het advies geven om het vermogen te spreiden over meerdere vermogensbeheerders, vaak is dit gekoppeld aan een verdienmodel waardoor de belegger onnodig wordt geconfronteerd met hogere kosten. Een goede portefeuille is nu eenmaal meer dan een verzameling van beleggingen.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer