Waarom een goedkope yen Japan overeind houdt

Takanomics breekt met Abenomics

Toch verandert er iets fundamenteels in Tokio, en dat raakt direct aan de munt. Takaichi werd decennialang gezien als de politieke erfgename van Shinzo Abe. Zij bouwde haar loopbaan op in zijn schaduw en voerde campagne met hetzelfde recept: forse stimulering, een zachte munt en de definitieve afrekening met deflatie. De kern van Abenomics was uiteindelijk beter bestuur: strengere governance-codes voor bedrijven, meer macht voor aandeelhouders en ruimte voor activistische beleggers. Abe vertrouwde erop dat de markt, mits goed bestuurd, kapitaal beter verdeelt dan de overheid. Takanomics ademt een andere geest. Het investeringsplan gaat ervan uit dat bedrijven investeren volgens een plan van de staat, en aandeelhouders die daar anders over denken, dreigen als hindernis te worden gezien. Veelzeggend was de suggestie van minister van Financiën Katayama dat de grote pensioenfondsen, waaronder het GPIF met zo’n 1.800 miljard dollar aan vermogen, meer binnenlandse activa moeten kopen. Lees: meer Japanse staatsobligaties. Daar kwam het idee bovenop om staatsobligaties toe te laten in de belastingvrije NISA-rekeningen, die Abe juist had bedacht om spaargeld richting risicodragende beleggingen te bewegen. Dit is verbale interventie op de obligatiemarkt, ingegeven door de angst dat de tienjaarsrente door de 3 procent breekt. Het verraadt een overheid die de onafhankelijkheid van instituties ondergeschikt maakt aan de eigen financieringsbehoefte. Voor de yen is dat geen steun, maar een extra hypotheek: een munt wordt niet sterker van een regering die haar eigen obligatiemarkt moet stutten.

Waarom interventies de yen niet redden

Japanse autoriteiten grijpen af en toe in op de valutamarkt, maar zelfs in Tokio beseft men dat zulke interventies weinig uithalen tegen de onderliggende krachten. Het renteverschil met Amerika is daarvoor simpelweg te groot. De Bank of Japan verhoogde de rente in juni naar ongeveer 1 procent, het hoogste niveau sinds 1995, en wij verwachten nog stappen naar 1,25 en uiteindelijk 1,50 procent. De Federal Reserve zit echter op 3,5 tot 3,75 procent en denkt eerder aan verhogen dan aan verlagen. Wie yen koopt tegen de dollar, betaalt dat verschil elke dag in de vorm van negatieve carry. Waarom grijpen de Japanners dan toch in? Niet om de yen structureel te versterken, maar om paniek te voorkomen. Een ongecontroleerde val van de munt kan overslaan naar de obligatiemarkt en de aandelenmarkt, en dan ontstaat een verkoopgolf over de hele linie. Interventies begrenzen de zwakte; kracht bouwen zij niet op.