Uber-goldilocks, boom-bust en een recessie
13 september 2026
Hoewel er genoeg gebeurt in de wereld, zijn drie scnario’s opvallend stabiel: het basisscenario Uber-Goldilocks, een positiever Boom-bust alternatief en de negatieve staart van een recessie.
De naam Uber-Goldilocks verwijst naar het sprookje van Goudhaartje, dat de pap niet te warm en niet te koud wil, en die beeldspraak dekt de lading precies. De economie is precies goed: warm genoeg om de winsten te laten stijgen, maar niet zo heet dat de inflatie oploopt en de rente fors omhoog moet. Het jaar dat zich hier het beste mee laat vergelijken is 1999, met dit verschil dat de onderliggende fundamenten nu sterker zijn dan destijds, vandaar de toevoeging Uber.
De motor onder dit scenario is de productiviteitswinst van kunstmatige intelligentie, die nu begint door te werken in de reële economie. Dat is de reden waarom hoge winstgroei en dalende inflatie (met als gevolg lage rentes) tegelijk kunnen bestaan. Wanneer bedrijven met dezelfde of minder input meer output realiseren, dalen de kosten per eenheid product terwijl de omzet doorgroeit. De marges verbeteren, de winst stijgt, en juist doordat de kosten onder controle blijven hoeft de centrale bank niet op de rem te trappen. De economie vindt zo een nieuw evenwicht waarin de groei structureel aan de bovenkant verrast zonder dat dit inflatoir uitpakt. Voor beleggers is dit het meest comfortabele klimaat dat er is: stijgende winsten, een verankerde rente en een lage kans op een scherpe verrassing.
Boom-bust
Positiever nog dan dit basisscenario, althans op de korte termijn, is het Boom-Bust-scenario. Hierin komen meerdere gunstige krachten samen die de markten naar ongekende hoogten stuwen, wel met als onvermijdelijk sluitstuk een correctie. Het is verleidelijk om zo’n hausse af te doen als irrationeel, maar de geschiedenis leert dat zeepbellen een herkenbaar patroon volgen. Kindleberger beschreef de vaste ingrediënten: een verstorende vernieuwing (een paradigmaverschuiving) die de verwachtingen op hun kop zet, een verhaal over een nieuw tijdperk in de verre toekomst, toestromend nieuw kapitaal, oplopende hefboomwerking en een breed gedeeld optimisme dat zichzelf viraal versterkt. Aan vrijwel al die voorwaarden is inmiddels voldaan. De verstorende vernieuwing is kunstmatige intelligentie, het nieuwe-tijdperkverhaal wordt met overtuiging verteld, nieuw geld stroomt toe en de hefboom loopt op. Het enige ingrediënt dat nog ontbreekt om de boom werkelijk in een zeepbel te laten omslaan, is een ruimer monetair beleid. Dat de kans op dit scenario in de loop van het jaar is afgenomen heeft alles te maken met de Iran-crisis. Het directe resultaat is dat daardoor de monetaire beleidsrente niet dit jaar nog, maar pas volgend jaar omlaag kan als de inflatie eindelijk beneden de doelstelling van 2 procent uitkomt.
De eerste renteverlaging is wellicht dichterbij dan waar de markten nu op rekenen. Nu rekenen centrale bankiers wellicht nog op tweede ronde effecten van de gestegen energieprijzen, maar de geschiedenis leert dat een sterk stijgende olieprijs vrijwel altijd gevolgd wordt door een sterk dalende olieprijs. Prijs is immer het gevolg van vraag een aanbod. Doordat de prijs stijgt, komt er meer aanbod. Niet uit het Midden-Oosten, maar uit ander delen van de wereld. Onderschat bovendien niet het aanpassingsvermogen van de mens en prijs heeft daarin een belangrijke functie. Het heeft een forse impuls gegeven aan de energietransitie.
Een renteverlaging werkt dan als brandstof op een vuur dat al smeult: de financieringscondities versoepelen, de risicobereidheid neemt toe en de groep terughoudende beleggers worden de markt in getrokken. Dat is prettig zolang het duurt, maar de keerzijde is dat te veel hefboom en te optimistische waarderingen de kiem leggen voor een scherpe correctie in de jaren daarna.
Recessie
Het negatieve scenario blijft de recessie. Recessies laten zich berucht slecht voorspellen, juist omdat ze vaak worden aangewakkerd door een eenmalige schok die niemand zag aankomen: een geopolitieke escalatie, een onverwachte rentestijging of een nieuwe pandemie. Precies dat onvoorspelbare karakter maakt het scenario zo lastig te timen en tegelijk zo gevaarlijk.
Toch delen de meeste recessies een gemeenschappelijke voedingsbodem. Een echte neergang wordt zelden veroorzaakt door de schok alleen; er gaat vrijwel altijd een periode van overinvestering aan vooraf. Als er te veel kapitaal naar één bestemming vloeit ontstaat overcapaciteit, en zodra het rendement tegenvalt slaat de investeringsgolf om in afschrijvingen en uitgestelde bestedingen. In het verleden was de woningmarkt daarvan het klassieke voorbeeld, met 2008 als scherpste illustratie. Vandaag ligt de meest voor de hand liggende kandidaat elders: de datacenters. De kapitaaluitgaven voor de infrastructuur achter kunstmatige intelligentie zijn ongekend, en de aanname dat de vraag die capaciteit blijvend zal absorberen staat nog altijd te discussie. Valt het gebruik of het rendement op die investeringen tegen, dan kan uitgerekend de technologie die het basisscenario draagt de aanleiding worden voor de volgende recessie. Daar komt bij dat de zombiebedrijven die dankzij lage rentes overeind bleven bij herfinanciering in de problemen kunnen komen, ook omdat de schuldenberg uit de coronajaren als een zwaard van Damocles boven de markten blijft hangen.
De rode draad door deze scenario’s is dat kunstmatige intelligentie in alle drie de hoofdrol speelt: het is de oorzaak van de gedroomde zachte landing, aanjager van een mogelijke zeepbel en potentiële oorzaak van de volgende neergang. Het basisscenario blijft constructief en rechtvaardigt belegd blijven, maar de twee kritische variabelen om in de gaten te houden zijn helder. De eerste is de renteverlaging, die de boom kan versnellen richting een zeepbel. De tweede is de investeringscyclus in datacenters, waarin de kiem van een recessie besloten kan liggen. Wie in scenario’s denkt hoeft de toekomst niet te kennen om er goed op voorbereid te zijn.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief
Gerelateerde artikelen
Een verrassende eerste ronde
Brazilië draait na Argentinië naar rechts. Wat betekent de verkiezingsuitslag voor Zuid-Amerika en voor beleggen in Brazilië?
Meer lezen
De winst doet het werk
Sinds begin juni beweegt de beurs vooral zijwaarts. Nu lijkt daar voorzichtig een einde aan te komen. De winsten van bedrijven zijn al die tijd gestegen, maar de koersen bleven bijna gelijk.
Meer lezen
Financiële steun voor topsporters
Talent alleen wint geen medailles. Zonder financiële steun voor topsporters blijft zelfs het grootste talent vaak gewoon onbenut.
Meer lezen
