Tien jaar lang zonder nummer 14

Op 24 maart 2016 overleed Johan Cruijff op 68-jarige leeftijd in Barcelona. Gisteren was het precies tien jaar geleden. Nederland verloor niet alleen zijn grootste voetballer, maar ook een denker die de wereld van het voetbal fundamenteel veranderde. Tien jaar later echoën zijn inzichten tot ver voorbij de krijtlijnen van het voetbalveld. Ze bieden verrassend scherpe lessen voor iedereen die zich bezighoudt met beleggen en vermogensbeheer.

Cruijff zei ooit: “Voetbal is simpel. Wat moeilijk is, is simpel voetballen.” Het is een uitspraak die elke vermogensbeheerder boven zijn bureau zou moeten hangen. De financiële industrie heeft de neiging om producten en strategieën steeds complexer te maken. Gestructureerde producten, synthetische derivaten, multi-asset overlay-strategieën, de sector lijkt soms te geloven dat complexiteit gelijk staat aan kwaliteit. Cruijff zou daar meewarig om hebben gelachen. De beste beleggingsportefeuilles zijn helder, begrijpelijk en berusten op een beperkt aantal sterke overtuigingen. Wie niet in één zin kan uitleggen waarom een aandeel in portefeuille zit, moet zich afvragen of hij het zelf wel begrijpt.

Een andere beroemde wijsheid: “Als wij de bal hebben, kunnen zij niet scoren.” Vertaald naar beleggen gaat dit over controle en discipline. In een wereld waarin markten worden gedreven door sentiment, algoritmen en geopolitieke schokken, is het verleidelijk om voortdurend te reageren. Maar de beste beleggers reageren niet, zij dicteren. Ze houden vast aan hun proces, bewaken hun balbezit als het ware, en laten zich niet meeslepen door de waan van de dag. Wie constant achter de bal aanrent (lees: achter de koersen aanrent) verliest uiteindelijk. Balbezit in vermogensbeheer betekent een helder beleggingsproces, een onderbouwde visie en de discipline om daaraan vast te houden, ook als de markt even de andere kant op beweegt.

Misschien wel de meest geciteerde Cruijff-uitspraak is “Elk nadeel heb z’n voordeel.” Voor contraire beleggers is dit een fundamentele waarheid. Elke crisis biedt kansen. De kredietcrisis van 2008, de coronapaniek van 2020, de renteschok van 2022  en zelfs de huidige oorlog in Iran: beleggers die de moed hebben om in die periodes juist te investeren, werden en zullen rijkelijk beloond worden. Het nadeel van dalende koersen is het voordeel van lagere instapniveaus. Cruijff begreep als geen ander dat tegenslagen niet het einde zijn, maar het begin van iets nieuws. Zijn eigen carrière was daar het levende bewijs van: na een moeizaam vertrek bij Ajax vertrok hij naar Barcelona en veranderde daar niet alleen de club, maar het Europese voetbal.

“Als je ergens niet bent, ben je of te vroeg, of te laat.” Timing is in het voetbal van levensbelang en in beleggen niet anders. Toch wordt market timing door de meeste professionals afgeraden, en terecht. Het verschil met voetbal is dat beleggers niet één wedstrijd spelen, maar op een competitie die decennia duurt. Belangrijker dan het perfecte instapmoment is de tijd die je in de markt doorbrengt. Wie consequent belegt en niet probeert de markt te timen, profiteert van het krachtigste mechanisme in de financiële wereld: samengestelde rendementen. Cruijff zou het waarschijnlijk zo samenvatten: je hoeft niet op het perfecte moment te schieten, maar je moet wél schieten. Want anders kun je niet scoren.

Cruijff was een uitgesproken tegendraadse denker. Hij ging altijd tegen de stroom in wanneer hij ervan overtuigd was dat hij gelijk had. “Je kunt beter ten onder gaan met je eigen visie dan met de visie van een ander” is een uitspraak die de essentie van goed vermogensbeheer raakt. De beste beleggers zijn geen kudde-volgers. Ze denken onafhankelijk, durven af te wijken van de benchmark en nemen posities in die op korte termijn onpopulair kunnen zijn. Warren Buffett zei het ook, op zijn eigen manier: wees angstig als anderen hebzuchtig zijn. Maar Cruijff formuleerde het scherper. Het gaat niet alleen om contraïre posities innemen, het gaat om de overtuiging dat je eigen analyse klopt, en de moed om daarop te handelen.

“Voetbal is een spel van fouten. Wie de minste fouten maakt wint.” Dit is misschien wel de meest onderschatte beleggingsles. Vermogensgroei op lange termijn wordt niet bepaald door de briljante zet, de vertienvoudiger, het spectaculaire rendement in één jaar. Het wordt bepaald door het vermijden van grote fouten. Kapitaalvernietiging is vele malen schadelijker dan gemiste kansen. Een portefeuille die in een slecht jaar twintig procent verliest, moet vervolgens vijfentwintig procent stijgen om weer op het uitgangspunt te komen. De vermogensbeheerder die consistent fouten vermijdt, wint uiteindelijk de competitie.

Het totaalvoetbal dat Cruijff belichaamde, waarbij spelers voortdurend van positie wisselden en het geheel meer was dan de som der delen, is een perfecte metafoor voor modern portefeuillebeheer. Een goede portefeuille is geen verzameling losse aandelen en obligaties. Het is een systeem waarin de onderdelen elkaar versterken, waarin spreiding zorgt voor veerkracht en waarin het geheel in staat is om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Zoals bij Ajax in de jaren zeventig een verdediger opeens kon opduiken in de aanval, zo moet een portefeuille flexibel genoeg zijn om mee te bewegen met de markt zonder het DNA te verliezen.

Tien jaar na zijn overlijden is de erfenis van Johan Cruijff groter dan ooit. Op trainingsvelden, in voetbalacademies en op stadions over de hele wereld leeft zijn filosofie voort. Nieuwe generaties voetballers die hem nooit hebben zien spelen, worden nog altijd gevormd door zijn ideeën. Datzelfde geldt voor de financiële wereld. De principes die Cruijff belichaamde: eenvoud, overtuiging, discipline, aanvallend denken, het vermijden van fouten en het zien wat anderen niet zien, zijn tijdloos. Ze gelden op het voetbalveld en ze gelden op de beurs.

Cruijff zei ooit “In zekere zin ben ik waarschijnlijk onsterfelijk.” Tien jaar later weten we: hij had gelijk. Niet alleen in het voetbal, maar ook in de wijsheden die hij ons naliet. Voor wie goed luistert, is nummer 14 nog altijd de beste beleggingscoach die er ooit was.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via

www.aureus.eu/nieuwsbrief