“Een testament is een kans om voor één keer zelf je wetje te maken,” zegt hoogleraar erfrecht Bernard Schols tegen het NRC, zo is te lezen in deze krant op zaterdag 5 juli 2025. Voor vermogende Nederlanders is deze kans urgenter dan ooit, met ingrijpende belastingwijzigingen op komst.
Vermogensaanwasbelasting: De game changer
Nederland plant vanaf 2028 een revolutie in box 3: de vermogensaanwasbelasting. In plaats van forfaitaire rendementen wordt het werkelijke rendement belast, inclusief ongerealiseerde winsten. Voor beleggers met 100% aandelen betekent dit al snel 2,8% belasting – aanzienlijk meer dan het huidige systeem.
Het nieuwe stelsel introduceert vermogensaanwasbelasting voor beleggingen en vermogenswinstbelasting voor vastgoed. Waar u nu belasting betaalt over een fictief rendement van 5,88%, gaat u straks betalen over werkelijke winsten. Voor succesvolle beleggers en vastgoedeigenaren kan de rekening fors oplopen.
Het liquiditeitsprobleem: Hoe betaal je belasting over waardestijging die je niet hebt gerealiseerd? Een vastgoedpand van €1 miljoen met 5% jaarlijkse waardestijging vereist belasting over €50.000, terwijl dat geld ‘vastzit in stenen’. Voor vastgoedbeleggers met meerdere panden kan dit oplopen tot tienduizenden euro’s aan jaarlijkse belastingverplichtingen zonder corresponderende cashflow.
Testament: Meer dan erfbelasting besparen
Het aantal testamenten steeg 22% de afgelopen vier jaar, maar een groot deel van bestaande testamenten is hopeloos verouderd. Er is dus nog wat te doen, zeker nu dit voor vermogenden kansen kan bieden. De partnervrijstelling bedraagt in 2025 €804.698, maar kinderen hebben slechts €25.490 vrijstelling. Een slim opgesteld testament met opvullegaat kan voorkomen dat er direct na het eerste overlijden erfbelasting moet worden betaald.
Populaire technieken zoals schenken op papier worden gecompliceerder. Bij deze techniek erkent u een schuld aan uw kinderen waarbij u jaarlijks 6% rente betaalt. Onder de nieuwe box 3-regels wordt dit voordeel echter kleiner omdat de schuld minder gunstig wordt behandeld.
Een andere slimme techniek: systematische benutting van jaarlijkse schenkingsvrijstellingen. In plaats van elk jaar naar de notaris te gaan, kunnen meerdere schenkingsakten in één keer worden opgesteld voor opeenvolgende jaren. De rechtspraak heeft bevestigd dat dit mogelijk is, wat aanzienlijke notariskosten bespaart bij grootschalige vermogensoverdrachten.
Uw testament kan essentiële liquiditeitsoplossingen vastleggen. Denk aan het aanwijzen van specifieke bezittingen die verkocht mogen worden om belastingverplichtingen te voldoen, of het aanstellen van een executeur die gespecialiseerd is in complexe vermogensstructuren. Sommige vermogende families overwegen zelfs het aanhouden van een ‘belastingreserve’ in liquide middelen om toekomstige verplichtingen op te vangen.
Internationale dimensie: Kansen en complexiteit
Voor vermogenden met internationale belangen wordt estate planning complexer, maar ook interessanter. Nederland heft geen schenkbelasting als de schenker op het moment van schenking niet in Nederland woont – wat fascinerende timing-strategieën mogelijk maakt. Een tijdelijke emigratie kan substantiële schenkingen mogelijk maken zonder Nederlandse schenkbelasting.
Een standaard testament van €650 volstaat absoluut niet voor complexe vermogens. Gespecialiseerde estate planners combineren juridische, fiscale en financiële expertise en adviseren over geavanceerde technieken zoals de beperkte huwelijksgemeenschap, waarbij de Hoge Raad in mei 2021 bevestigde dat belastingvrije vermogensoverdracht mogelijk is door specifieke bezittingen bewust in gemeenschap op te nemen.
Ook uitsluitingsclausules worden steeds belangrijker om te voorkomen dat een toekomstige partner van uw kind profiteert van schenkingen bij echtscheiding. Bewindclausules kunnen er bovendien voor zorgen dat kinderen pas op volwassen leeftijd of bij specifieke mijlpalen daadwerkelijk over hun erfenis kunnen beschikken.
Waarom nu handelen essentieel is
De urgentie voor vermogenden is groot. De vermogensaanwasbelasting staat voor de deur, schenkingen op papier moeten minimaal 180 dagen voor overlijden zijn uitgekeerd voor erfbelastingvoordeel, en de verhoogde schenkingsvrijstellingen kunnen worden afgeschaft. Bovendien maken de box 3 wijzigingen papieren schenkingen structureel minder aantrekkelijk.
De babyboomgeneratie heeft substantieel vermogen opgebouwd. In 2018 werd al €18,6 miljard nagelaten, maar dit is slechts het begin. De komende decennia staat de grootste vermogensoverdracht in de Nederlandse geschiedenis voor de deur. Families die nu hun testament optimaliseren, kunnen honderdduizenden euro’s besparen.
Handelen vóór de wetgeving verandert
Met de recente val van het kabinet blijven de huidige regels voorlopig van kracht – een laatste kans voor gunstige vermogensplanning. Het nieuwe kabinet kan echter besluiten aanvullende maatregelen te nemen. Bernard Schols heeft gelijk: dit is uw kans om zelf de regels te maken. In een tijd waarin de overheid steeds meer beslag legt op private vermogens, is een slim opgesteld testament uw belangrijkste verdedigingslinie. Handelen is nu essentieel, morgen kan te laat zijn.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Disclaimer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief