Tariffs

In een tijdperk waarin de wereldeconomie meer vervlochten is dan ooit, heeft president Trump besloten een economisch experiment te lanceren dat de wereldhandel op zijn grondvesten doet schudden. Met een golf aan importtarieven heeft hij een economische koers ingezet die hij bestempelt als “America First”, terwijl de wereldwijde aandelenmarkten in de afgelopen weken het tegenovergestelde beeld hebben laten zien.

Het tariefoffensief als geopolitiek wapen

De storm begon met een 25 procent tarief op alle staal- en aluminiumimport uit de hele wereld. Daarnaast heeft Trump een 20 procent heffing opgelegd aan Chinese producten en 25 procent op diverse importgoederen uit Mexico en Canada. Sommige producten zijn vrijgesteld, maar de lijn is duidelijk: Amerika wil minder importeren en meer zelf produceren. Trump heeft zelfs gedreigd met een 200 procent tarief op alcohol uit EU-landen als reactie op de volgens hem “onaangename 50 procent heffing op whisky” die de EU hanteert.

Wat deze tariefoorlog onderscheidt van eerdere handelsdisputen is dat Trump tarieven nu expliciet inzet als instrument voor niet-economische doeleinden – met name als drukmiddel voor grensveiligheid en immigratiebeperking. Hiermee betreedt hij onontgonnen terrein in de internationale handelspolitiek. Hoewel Amerikaanse federale wetgeving de president aanzienlijke bevoegdheid geeft om tarieven op te leggen zonder tussenkomst van het Congres, markeert deze verschuiving van financiële sancties naar alomvattende tarieven een significante koerswijziging.

Het is een indrukwekkend economisch arsenaal dat Trump inzet. Maar wie profiteert er eigenlijk van deze heffingen? Een handvol binnenlandse producenten, zoals Amerikaanse staal- en aluminiumbedrijven, zien inderdaad hun winstmarges stijgen nu ze minder concurrentie hebben van buitenlandse rivalen. Maar zij vormen een kleine minderheid. De harde realiteit is dat de overgrote meerderheid van de Amerikaanse economie – consumenten, verwerkende industrieën en exporteurs – de prijs betaalt voor deze beschermende maatregelen.

Economische gevolgen worden zichtbaar

De economische gevolgen van deze tariefpolitiek worden al zichtbaar. Verschillende investment banks hebben hun groeiverwachtingen voor 2025 naar beneden bijgesteld en hun inflatievoorspellingen verhoogd. De S&P 500 is 10 procent gecorrigeerd ten opzichte van het hoogtepunt op 19 februari. Het consumentenvertrouwen is gedaald naar het laagste niveau sinds november 2022, de periode toen de Amerikaanse economie kampte met historisch hoge inflatie onder Biden.

Toch is er sprake van een vreemde paradox: dezelfde president die werd verkozen omdat kiezers dachten dat hij beter in staat zou zijn om inflatie te bestrijden dan zijn Democratische tegenstanders, voert nu een beleid dat volgens vrijwel alle economische deskundigen juist zal leiden tot hogere prijzen. Consumenten zijn niet naïef; ze verwachten dat de inflatie, momenteel 2,8 procent, zal stijgen naar 4,9 procent binnen een jaar – de slechtste inflatieverwachting sinds 1991. Toch leert juist de geschiedenis dat importtarieven economische groei en ook inflatie drukken. Inmiddels rekent de markt al op drie renteverlagingen dit jaar tegenover amper één een maand geleden.

Trump’s handelsstrategie

Trump’s strategie lijkt te berusten op de asymmetrische handelsverhoudingen tussen de VS en zijn belangrijkste handelspartners. Hij gokt erop dat Canada, Mexico en China economisch zo afhankelijk zijn van de Amerikaanse markt dat ze uiteindelijk zullen toegeven aan zijn eisen op niet-handelsgerelateerde gebieden.

Deze aanpak leek in eerste instantie te werken bij Amerika’s directe buren. Na de dreiging met 25 procent tarieven heeft Mexico toegezegd 10.000 militairen in te zetten aan zijn grenzen om fentanyl en andere drugshandel te bestrijden. Canada volgde snel met een toezegging om personeel in te zetten voor de uitvoering van zijn grensplan van 1,3 miljard dollar en een “fentanyl-tsaar” aan te stellen om Amerikaanse zorgen over illegale drugsstromen aan te pakken.

De economische afhankelijkheid is inderdaad ongelijk. Canadese export naar de VS vertegenwoordigt ongeveer 20 procent van Canada’s BBP, terwijl Amerikaanse export naar Canada slechts 1 procent van het Amerikaanse BBP uitmaakt. Voor Mexico, met de VS als grootste exportmarkt, is de situatie vergelijkbaar. Dit verklaart hun snelle concessies.

China toont echter meer verzet. Het heeft de Amerikaanse tarieven veroordeeld, aangekondigd deze aan te vechten bij de Wereldhandelsorganisatie, en de beschuldigingen over fentanyl afgewezen als “Amerika’s probleem”. Met zijn enorme interne markt en uitgebreide mondiale handelsrelaties heeft China de capaciteit om Amerikaanse tarieven te weerstaan en krachtige tegenmaatregelen te implementeren.

Internationale Reacties en Vergeldingsmaatregelen

De internationale reacties op het Amerikaanse tariefoffensief laten niet op zich wachten. Canada heeft onmiddellijk een 25 procent tarief aangekondigd op C$29,8 miljard (US$20 miljard) aan Amerikaanse goederen, waaronder staalproducten ter waarde van C$12,6 miljard, sportuitrusting, computers en gietijzeren artikelen. De ontreddering aan de noordelijke grens is voelbaar. Premier Justin Trudeau beschuldigde Trump ervan te streven naar “een totale instorting van de Canadese economie [om] het makkelijker te maken ons te annexeren” – een uitspraak die de diplomatieke verhoudingen op scherp zet.

De Europese Unie kondigde eveneens vergeldingsmaatregelen aan: tarieven op Amerikaanse goederen ter waarde van €26 miljard (£22 miljard), die vanaf 1 april zullen ingaan en tegen 13 april volledig van kracht zullen zijn. Deze zullen een breed scala aan producten treffen, “van boten tot bourbon tot motorfietsen”, naast staal- en aluminiumproducten zoals buizen, raamkozijnen en aluminiumfolie.

Deze dynamiek illustreert een fundamenteel probleem met tarieven als beleidsinstrument: in tegenstelling tot financiële sancties kunnen handelstarieven gemakkelijk worden omzeild en lokken ze bijna onvermijdelijk vergeldingsmaatregelen uit. Waar financiële sancties specifieke personen of entiteiten kunnen treffen met behulp van Amerika’s dominantie in het mondiale financiële systeem, treffen tarieven veel breder en veroorzaken ze schade aan consumenten en bedrijven in eigen land die afhankelijk zijn van geïmporteerde goederen of onderdelen.

Een nieuwe economische filosofie?

Wat Trump beweegt tot deze tariefpolitiek gaat verder dan alleen handelscijfers. Er lijkt een fundamentele verschuiving in economisch denken gaande te zijn. Sommige economen, zoals Michael Pettis, hebben lang beweerd dat de kapitaalinstroom in Amerika, die orthodox-economisch als gunstig wordt beschouwd, in werkelijkheid een verzwakkende vloek is. Deze kapitaalinstromen versterken volgens hem de waarde van de dollar, bevorderen overdadige financialisering en hollen Amerika’s industriële basis uit.

Deze visie heeft ingang gevonden bij enkele sleutelfiguren in Trumps omgeving, waaronder minister van Financiën Scott Bessent, Stephen Miran, de voorzitter van de Raad van Economisch Adviseurs, en vice-president JD Vance. Het trio lijkt van plan de wereldhandel en het financiële systeem opnieuw vorm te geven, mogelijk via een “Mar-a-Lago-akkoord” dat veel verder zou gaan dan het Plaza-akkoord van 1985, dat “slechts” de dollar verzwakte via gezamenlijke valuta-interventie.

Zoals Greg Jensen van het hedgefonds Bridgewater onlangs opmerkte, parafraserend op Milton Friedman: “We zijn nu allemaal mercantilisten.” Het is een verschuiving in economische filosofie die potentieel even diepgaand is als het heroverwegen dat door John Maynard Keynes werd ontketend na de Tweede Wereldoorlog of dat werd gepropageerd door neoliberalen in de jaren 1980.

De Risico’s op Lange Termijn

Op korte termijn lijkt Trumps strategie enig succes te boeken – Mexico en Canada hebben immers concessies gedaan – maar op lange termijn speelt hij een gevaarlijk spel met Amerika’s invloed en welvaart. Door belangrijke handelspartners te straffen, riskeert hij dat zij alternatieve leveranciers zoeken en Amerika’s langetermijn economische invloed verzwakt.

Amerika’s nationale veiligheidsstrategie is afhankelijk van het onderhouden van nauwe economische betrekkingen met bondgenoten en het creëren van economische afstand van rivalen. Een handelsoorlog maakt dit veel moeilijker te bereiken. In de toekomst zullen meer landen nog sterkere redenen hebben om te proberen hun economische en politieke afhankelijkheid van de VS te verminderen.

Het “optimale tarief”-argument dat Trump lijkt te hanteren – waarbij buitenlandse exporteurs hun prijzen verlagen om zich aan te passen aan de lagere Amerikaanse vraag – negeert de aanzienlijke risico’s die hij neemt. Een gegeneraliseerde handelsoorlog zal iedereen slechter af maken. Verdere escalaties kunnen mondiale toeleveringsketens verstoren, de Amerikaanse en wereldeconomie negatief beïnvloeden en politieke relaties beschadigen.

Nut en Noodzaak van Importtarieven

Zijn importtarieven dan altijd slecht? Niet noodzakelijk. Ze kunnen in specifieke omstandigheden nuttig zijn: om jonge industrieën te beschermen, als onderhandelingsinstrument bij handelsgesprekken, of als tijdelijke maatregel om oneerlijke handelspraktijken te corrigeren. Maar als permanent beleidsinstrument zijn ze een tweesnijdend zwaard dat uiteindelijk de eigen economie verwondt.

De “no pain, no gain”-retoriek van Trump en zijn economisch team vindt weinig weerklank bij Amerikanen die niet geloven dat tarieven magische voordelen zullen opleveren. Trump’s tarievenstrategie is bovendien riskant, omdat handelsoorlogen zelden eenvoudig te beëindigen zijn. Ze verworden vaak tot een prestigekwestie waaruit trotse leiders moeilijk kunnen ontsnappen zonder gezichtsverlies, ook al is juist Trump bedreven in het wisselen van strategie. We betalen gewone burgers de prijs door hogere kosten voor alledaagse producten, verminderde koopkracht en een verzwakte economische groei.

De Onzekere Toekomst

De economische en politieke gevolgen van Trumps beleid zouden uiteindelijk de doelen die hij wil bereiken kunnen ondermijnen, wat leidt tot grotere kosten dan voordelen voor de VS. Als we sommige financiële experts mogen geloven, zouden tarieven op goederen slechts een voorproefje kunnen zijn van tarieven op kapitaalstromen – een voorheen ondenkbare ingreep die het gehele internationale financiële systeem zou kunnen ontwrichten.

De komende maanden zullen uitwijzen of deze tariefstrategie standhoudt tegen de economische realiteit en de internationale tegenreacties. Voorlopig lijkt het erop dat we getuige zijn van een economisch experiment waarbij de gevolgen pas later volledig duidelijk zullen worden. Eén ding is zeker: in een geglobaliseerde economie is geen enkel land een eiland, ook Amerika niet. Handelsoorlogen kennen zelden echte winnaars – slechts graden van verlies voor alle betrokken partijen. Alleen hebben financiële markten sterk de neiging om zo snel mogelijk rekening te gaan houden met het meest zwartgallige scenario. Daardoor is veel van het toekomstige slechte nieuws al in de koersen is verdisconteerd, terwijl waarschijnlijk deze handelsonrust beperkt blijft tot de eerste jaarhelft. Anders zou Trump er goed aan doen om eens te luisteren naar een van zijn voorgangers.                             

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief 

Voor tussentijdse updates, volg Auréus op Linkedin