Structureel hogere rentes

Hoewel inflatiecijfers meevallen en ook de inflatieverwachtingen weer zijn genormaliseerd, is de rente dit jaar per saldo gestegen. Dat betekent dat de reële rente is opgelopen. Een te hoge reële rente remt de economie en dat was toch ook de doelstelling van de centrale bankiers. Maar tegen de verwachtingen in trekt de economische groei aan. Kennelijk is de huidige reële rente nog niet hoog genoeg om de groei te beteugelen. Waarschijnlijk komt dit doordat er sprake is van een structureel hoger economisch groeipad waarvoor een hogere structurele rente is vereist om de om de groei om te buigen.

Historische lage rente

Lange tijd was de rente historisch laag. Na de Grote Financiële Crisis werd de rente verlaagd en was er sprake van kwantitatieve verruiming. Dat heeft niet geholpen op de groei op gang te krijgen. Het was de periode van het nieuwe normaal. Onze kinderen moesten er maar aan wennen dat zij het niet zo goed kregen als hun ouders. Dat proces ging tijdens de coronapandemie in de overdrive. Al het geld na de Grote Financiële Crisis was vooral bedoeld om de gaten in het financiële systeem op te vullen. Dat geld was voor de crisis al gespendeerd en om het systeem overeind te houden, moesten de tekorten worden aangevuld. De theorie is dat lagere rente en ook kwantitatieve verruiming uiteindelijk moet zorgen voor meer consumptie en meer investeringen.

Het effect van extreem lage rentes

De realiteit is anders. Een lagere rente betekent voor een spaarder niets anders dan dat hij of zij maar meer moet sparen om het doel te bereiken. Verder gingen veel spaarders wel over tot consumptie, maar dan met name in goederen die een alternatief waren voor sparen. Denk aan vintage auto’s of Japanse whisky’s.  De enige economische bijdrage van die spaargelden was het blazen van zeepbellen. Ook investeerders hadden moeite om te rekenen met een rente van nul procent. Inherent was immers de boodschap van het nieuwe normaal dat het in de toekomst slechter zou kunnen gaan en dat het niet verstandig was om te investeren. Centrale bankiers zorgden er in ieder geval voor dat het veel moeilijker werd om een hypotheek te krijgen. Ook al konden consumenten profiteren van een extreem lage rente, de strengere normen zorgden er voor dat veel mensen geen hypotheek konden krijgen. Per saldo zijn er daardoor miljoenen huizen te weinig gebouwd.

Stijgende rente dankzij hogere groei

Het feit dat de rente weer is gestegen, is goed nieuws. De extreem lage rente was in historisch opzicht uitzonderlijk. De huidige rente is in historisch opzicht nog altijd laag, maar niet extreem. Het is dan ook niet zo vreemd dat door de verbeterde voortuitzichten er meer wordt geïnvesteerd. Bij een hogere economische groei past namelijk een hogere rente. De evenwichts- of neutrale rente is gelijk aan de groei van de economie. Gecorrigeerd voor 2 procent inflatie naderde de reële groeivoet tijdens de periode van het nieuwe normaal de nul procent in Europa. In de Verenigde Staten was de reële groeivoet pre-corona ongeveer 0,6 procent. De komende jaren gaat de reële groeivoet omhoog.

Hogere investeringen

Die hogere groeivoet is het gevolg van de vele investeringen, onder andere op het gebied van de energietransitie, op het gebied van infrastructuur, deglobalisering en natuurlijk ook op het gebied van kunstmatige intelligentie. Met name die laatste investeringen zorgen voor een hogere productiviteit en daarmee voor een hogere economische groei. Daar komt nog bij dat de babyboomgeneratie nu zo’n beetje het omslagpunt heeft bereikt dat ze meer consumeren dan produceren. Jarenlang heeft deze generatie 1 tot 1,5 dag in de week gewerkt (geproduceerd) zonder de opbrengst daarvan te consumeren. Dat werd allemaal gespaard. Dan is het niet zo vreemd dat ondanks het oplopen van de schuldenberg sinds de jaren tachtig, de rente maar bleef dalen. Er was sprake van een spaarbubbel. Nu was de vraag naar geld ook niet zo groot want veel bedrijven verplaatsten hun fabrieken in dezelfde periode naar Azië. Wat overbleef in Europa en de Verenigde Staten waren activiteiten waarvoor niet zo veel kapitaal was vereist. Daardoor konden de rendementen op het geïnvesteerde kapitaal fors omhoog.

Grotere vraag naar kapitaal

De huidige investeringen vereisen veel meer kapitaal. De energietransitie wordt al snel voor 80 procent gefinancierd met vreemd vermogen en ook voor infrastructuur is veel geld nodig. Dat betekent een veel grotere vraag naar financieringen terwijl het aanbod (althans van de babyboomgeneratie) daalt. Het gevolg is een hogere rente. Die hogere rente is niet zo’n probleem voor de aandelenmarkt. Een hogere groei betekent immers ook hogere winsten. Bovendien zullen er ongetwijfeld bedrijven zijn die zich dankzij de hogere rente niet meer kunnen financieren, maar die maken ruimte voor bedrijven die dat wel kunnen. Alleen voor obligaties is het nog even doorbijten, maar daarna volgt wel een periode met reëel hogere rentes.  

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer