Stijgende goudprijs

Goud is eigenlijk geen beleggingscategorie, omdat het geen kasstroom genereert, in tegenstelling tot bijvoorbeeld aandelen (dividend), obligaties (coupons) of vastgoed (huurinkomsten). Het zijn activa die iets produceren en daaruit een kasstroom genereren. Deze kasstromen zijn te waarderen. Dat is niet het geval bij goud, een ounce goud blijft een ounce goud, ook na vele jaren. Goud behoort tot de categorie ‘wat de gek ervoor geeft’ (the greater fool theory), net zoals veel andere schaarse goederen: crypto, Franse wijn, Japanse whisky, klassieke auto’s etc. Wat is de verklaring voor de stijgende goudprijs?

Goud is in zoverre bijzonder dat het een Barbaars reliek is waar volgens Warren Buffett mensen veel moeite doen om het uit de grond te halen om het daarna weer diep onder de grond (in een kluis) weg te stoppen. Toch wordt aan goud wel een bijzondere rol toegedicht waardoor het van toegevoegde waarde kan zijn in een beleggingsportefeuille. Het kan gezien worden als een belegging in angst, als de ultieme veilige haven die negatief gecorreleerd is met veel financiële activa. Overigens valt die negatieve correlatie nogal mee. Als alles door het putje gaat, staat vaak ook de goudprijs onder druk. Dat is namelijk de consequentie voor elke belegging in een beleggingsportefeuille. Wat heb je immers aan een veilige haven als je die niet kunt aanspreken in slechte tijden?

Goud versus Crypto

De rol van goud is grotendeels overgenomen door cryptovaluta (Gold 2.0). Normaal gesproken biedt goud bescherming tegen sterk oplopende inflatie. Een stijgende goudprijs hoort bij een negatieve reële rente, maar dat viel in de jaren na de Grote Financiële Crisis nogal tegen. Pas nu de reële rente weer positief is geworden, stijgt opmerkelijk genoeg de goudprijs. Aan cryptovaluta zitten ten opzichte van goud veel voordelen. Probeer maar eens een staaf goud mee te nemen op vakantie. Dat maakt cryptovaluta ook geliefd in het grijze en zwarte circuit. Alleen blijken crypto in de praktijk nog sterker gecorreleerd met financiële markten. De bitcoin is effectief circa drie keer de Nasdaq.

Goud is in zoverre een aanvulling op een beleggingsportefeuille dat het alleen bescherming biedt in het geval van een extreem negatieve ontwikkeling. Met name in oorlogstijden heeft goud in het verleden haar waarde bewezen, maar het advies is dan wel om goud te hebben dat men kan dragen, bijvoorbeeld in de vorm van sieraden. Bovendien is het maar de vraag of men bij het kopen van een brood in moeilijke tijden een goudstaaf niet bepaald het handigste ruilmiddel. Voordeel van goud dat men kan dragen is dat dit ook kan in de vorm van sieraden, zo heeft het in vredestijd ook nog een nuttige functie.

Centrale banken in Azië zorgen voor stijgende goudprijs

De reden dat de goudprijs in de afgelopen maanden is gestegen ligt in Azië. Aziatische centrale banken waren in het verleden goed voor 10 procent van de vraag naar goud en dat is gestegen naar 20 procent. Centrale banken in opkomende markten – inclusief China – streven er nu naar om 10 tot 15 procent van hun reserves in goud aan te houden. Eerder ging Rusland hen al voor, met name ten koste van de reserves in Amerikaanse dollars.

Nu de Verenigde Staten (samen met bondgenoten) de dollar (en de munten van de bondgenoten) heeft ingezet als wapen tegen Rusland, denken de Chinezen dat zoiets (bijvoorbeeld bij een invasie van Taiwan) ook hen zou kunnen overkomen. Goud is wat de Chinezen betreft een beter alternatief. Bovendien wil China maar al te graag de renminbi als alternatief voor de dollar. Daarom probeert het land de munt zoveel mogelijk stabiel te houden ten opzichte van de goudprijs. Dat valt ook goed bij zakenpartners waaronder de Russen en de Arabieren.

Particulieren in China en Japan dragen bij aan stijgende goudprijs

Het zijn echter niet de overheden in die landen die de goudprijs naar een record hebben gebracht, maar de aankopen door particulieren. In het geval van China is dat onder andere het resultaat van de vastgoedcrisis. Chinezen hadden circa 80 procent van hun reserves in huizen aangehouden, maar nu huizen er zijn om in te wonen en niet meer om mee te speculeren, moesten ze op zoek naar een alternatief. Nu zijn Chinezen in dat opzicht momentum-beleggers en de Chinese aandelenmarkt was wat dat betreft niet aantrekkelijk.

Goud daarentegen heeft in veel opkomende landen (bijvoorbeeld India en Zuid-Oost Azië) traditioneel een rol in het aanhouden van reserves. Een ander land waar particulieren zich massaal op goud storten is Japan. Nu lijkt dat niet te passen bij de recente afschaffing van het Yield Curve Control-beleid (YCC), maar veranderingen in Japan gaan zeer geleidelijk. In plaats van verdere verkrapping van het monetaire beleid blijft de Bank of Japan een uiterst ruim monetair beleid voorstaan. Daardoor kwam de yen verder onder druk. Nu de carry-trades niet meer interessant waren en de reële rendementen voor veel Japanners negatief dreigen te blijven, is goud een alternatief.

Sterkere samenhang stijgende goudprijs en monetair beleid

De zwakkere yen zorgde er ook voor dat China haar munt een maand geleden ging verzwakken. China is het belangrijkste exportland voor Japan en beide landen concurreren met elkaar (bijvoorbeeld op het gebied van auto’s) op de wereldmarkt, iets waar overigens ook Duitsland last van heeft.  Dat zorgde er ook voor dat Chinese particulieren een veilige haven zochten en vonden in de vorm van goud. Meer recent zijn daar ook particulieren uit de ontwikkelde landen bijgekomen, maar die blijken een voorkeur te hebben voor zilver. Door deze ontwikkeling is er ook geen koppeling meer van goud aan de reële rente in de Verenigde Staten en West-Europa. Ook de koppeling van de goudprijs aan de ontwikkeling van de Amerikaanse dollar is veel minder sterk dan voorheen.

De stijgende goudprijs wordt voor een belangrijk deel gedreven door ontwikkelingen in Azië. Zolang de Bank of Japan een ruim monetair beleid blijft voorstaan, de Chinese overheid toe blijft staan dat haar burgers goud kopen, de Chinese aandelenmarkt niet opeens een aantrekkelijk alternatief is voor goud en natuurlijk de economie van India het goed blijft doen, kunnen de momentum gedreven Aziatische investeerders de goudprijs verder doen stijgen.

Goudmijnen profiteren dit keer wel

Hogere goudprijzen zijn nu eens goed nieuws voor de aandelen van goudmijnen. In het verleden hadden veel goudmijnen het goud wat ze nog moesten winnen vooruit verkocht. Met de stijgende goudprijs stegen vaak ook nog eens de kosten om goud te mijnen. Dat zorgde er ironisch genoeg voor dat een stijgende goudprijs kon zorgen voor grote verliezen bij de goudmijnen. Het is vergelijkbaar met de ontwikkeling in de bouw. Als de bouw sterk aantrekt en daardoor ook de kosten sterk stijgen, draaien veel bouwers opeens met verlies.

Post-Corona zijn de kosten in de mijnbouw nu dalende, na een sterke stijging in 2020 en de inflatie die daarop volgde. Nu ook die inflatie afkomt, begint opeens de goudprijs te stijgen terwijl ze grotendeels zijn gestopt met het vooruit verkopen van goud. Zeker in coronatijden (toen ze niet konden leveren) bleek dit een gevaarlijke exercitie.  Het resultaat is een forse verbetering van de winstmarges. Bovendien profiteren mijnbouwbedrijvenvan een aantrekkende wereldeconomie, zeker als ook de situatie in de bouw in China en de Verenigde Staten gaat verbeteren en er meer wordt geïnvesteerd in de energietransitie die effectief een metalen transitie is.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer