Private equity als zondebok
29 juni 2025
Private equity als zondebok
De reputatie van private equity staat onder druk, maar is die kritiek wel terecht? Wordt nu een essentieel onderdeel van de vrije markt ten onrechte aan de schandpaal genageld? Private equity heeft nog altijd een imagoprobleem. Van KKR tot Blackstone, van Apollo tot Nederlandse spelers zoals Egeria en Nimbus – ze worden allemaal over één kam geschoren als sprinkhanen, aasgieren of financiële vampiers die bedrijven leegzuigen en werknemers op straat zetten. Maar is deze reputatie wel verdiend, of kijken we naar de verkeerde schuldige?
Uitdagingen en dilemma’s
Private equity heeft de afgelopen jaren aanzienlijke investeringen gedaan in sectoren die essentiële diensten verlenen, wat tot gemengde resultaten heeft geleid. In de dierenzorg heeft Mars’ overname van VCA een wereldwijd netwerk van 3.000 klinieken gecreëerd, hoewel tariefstijgingen van meer dan 60% in een decennium en consolidatie door bedrijven als Evidensia en Anicura vragen doen rijzen over toegankelijkheid. In de Nederlandse gezondheidszorg proberen innovatieve bedrijven zoals Co-Med en Centric Health het huisartsentekort aan te pakken door digitale oplossingen te implementeren, hoewel sommige implementaties hebben geleid tot uitdagingen met continuïteit van zorg. De accountancysector ondergaat vergelijkbare consolidatie, met deals zoals Baker Tilly met Inflexion die beogen schaalvoordelen te realiseren in een competitieve markt.
Het meest uitgebreide onderzoek is gedaan naar Amerikaanse verpleeghuizen, waar studies complexe uitkomsten tonen: hoewel private equity kapitaal en managementexpertise kan inbrengen, wijzen onderzoeksresultaten ook op uitdagingen zoals 10% hogere sterftecijfers en $1.080 hogere jaarlijkse kosten per patiënt. De financieringsstructuren, waarbij leningen en sale-and-leaseback constructies worden gebruikt, kunnen druk uitoefenen op operationele budgetten.
Deze voorbeelden illustreren echter niet zozeer het falen van private equity, maar het ontbreken van adequate markttoezicht. In sectoren zoals dierenzorg, gezondheidszorg en accountancy ontstaan problemen niet door private equity op zich, maar door het gebrek aan een effectieve marktmeester die kwaliteitsstandaarden handhaaft en consumentenbescherming waarborgt. De vrije markt is inderdaad niet perfect, maar alles overlaten aan de overheid zorgt voor duurdere en slechtere oplossingen. Met het benoemen van een goede marktmeester – die toezicht houdt op tarieven, kwaliteit en toegankelijkheid zonder innovatie te belemmeren – kan veel leed worden voorkomen. Het gaat om het vinden van de juiste balans tussen marktwerking en regulering, niet om het demoniseren van private equity als financieringsvorm.
De markt aan het werk
De kern van de discussie is of private equity iets anders doet dan wat elke andere eigenaar zou doen in een vrije markt. Als een bedrijf slecht presteert, inefficiënt werkt of structurele problemen heeft, dan moet er ingegrepen worden. De vraag is niet óf dit moet gebeuren, maar door wie. Stel dat private equity niet zou bestaan. Dan zouden deze problemen niet verdwijnen. Andere investeerders – strategische kopers, familie-eigenaren, of zelfs de staat – zouden dezelfde moeilijke beslissingen moeten nemen. Banenverlies, herstructureringen en kostenbesparingen zijn geen uitvinding van private equity, maar een onvermijdelijk onderdeel van economische realiteit.
Het verschil is dat private equity transparanter en professioneler opereert dan veel andere eigenaren. Ze hebben een duidelijke tijdshorizon, rapporteren aan investeerders en moeten verantwoording afleggen voor hun prestaties. Een familiebedrijf dat jarenlang wanbeleid voert, krijgt veel minder aandacht dan een private equity-fonds dat binnen drie jaar resultaten moet leveren.
De keerzijde van populariteit
Politici die roepen om meer regulering van private equity spelen in op populaire sentimenten, maar vergeten de economische realiteit. Private equity zorgt voor kapitaaltoegang voor bedrijven die anders geen financiering zouden krijgen. Het stimuleert innovatie, professionaliseert management en zorgt voor een gezonde circulatie van bedrijven in de economie. Bovendien zijn de ultieme begunstigden van de rendementen van private equity vaak pensioenfondsen en verzekeraars – oftewel de gewone burger. ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, heeft miljarden belegd in private equity om de pensioenen van ambtenaren en onderwijzers veilig te stellen. Regulering die private equity belemmert, schaadt uiteindelijk de Nederlandse pensioenopbouw.
Te veel schuld, te weinig groei
Er is echter één punt waar de kritiek op private equity wel degelijk terecht is, vooral bij de grotere spelers. De afgelopen jaren hebben veel grote fondsen te zeer vertrouwd op financiële engineering in plaats van echte waardecreatie. Ze stapelden schulden op bedrijven, rekenden op almaar stijgende waarderingen en vergaten dat duurzame groei komt van operationele verbeteringen. Deze strategie werkte prima in een omgeving van lage rentes en optimistisch gestemde markten, maar staat onder druk bij een stijgende rente. Bedrijven die zwaar gefinancierd zijn, komen in de problemen wanneer de rente stijgt en de economie afkoelt. Het is geen toeval dat sommige grote PE-deals van de afgelopen jaren nu moeilijkheden ondervinden.
Kleinere private equity-fondsen opereren anders. Zij krijgen minder makkelijk hoge financiering en moeten daarom meer inzetten op echte EBITDA-groei door operationele verbeteringen, nieuwe markten en innovatie. Deze fondsen zijn vaak succesvoller op lange termijn en creëren meer waarde.
Een kwestie van nuance
De werkelijkheid is genuanceerder dan de zwart-wit verhalen die we vaak horen. Private equity is noch de redder van bedrijven, noch de boosdoener die de economie kapot maakt. Het is een instrument – en zoals elk instrument hangt het succes af van hoe het gebruikt wordt.
In plaats van reflexmatige regulering zouden we beter kunnen kijken naar hoe we private equity kunnen stimuleren om zich te richten op duurzame waardecreatie in plaats van korte-termijn financiële trucjes. Meer transparantie over rendement en impact zou helpen, net als het aanmoedigen van langere-termijn investeringshorizonten.
Laat de markt zijn werk doen
Private equity verdient geen heiligverklaring, maar evenmin demonisering. Het is een noodzakelijk onderdeel van een gezonde markteconomie dat zorgt voor kapitaalallocatie, bedrijfsontwikkeling en uiteindelijk economische groei. De problemen die we toeschrijven aan private equity – banenverlies, bedrijfsfaillissementen, restructureringen – zouden er ook zijn zonder private equity. Het verschil is dat we dan een ander doelwit voor onze frustratie zouden moeten zoeken.
De vrije markt is niet perfect, maar het is wel het beste systeem dat we hebben om bedrijven efficiënt te laten opereren en waarde te creëren voor alle stakeholders. Private equity is daar een essentieel onderdeel van – ook al voelt dat soms ongemakkelijk.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief
Gerelateerde artikelen
Financiële repressie
Het IMF waarschuwt voor de terugkeer van financiële repressie Wat betekent dit stille schuldenmiddel eigenlijk voor obligaties en aandelen?
Meer lezen
Stijgende rente is een teken van kracht
De stijgende rente zorgt voor onrust, maar vertelt een verhaal van kracht: van groei, winst en eerlijk rendement.
Meer lezen
Deglobalisering of reglobalisering?
Deglobalisering lijkt onvermijdelijk, maar de cijfers vertellen een ander verhaal: de wereldhandel verandert van vorm, niet van richting.
Meer lezen
