Powell en de president

Een onafhankelijke Fed

Powell heeft woensdag gewaarschuwd dat Trumps uitgebreide tariefbeleid de prijzen zal opdrijven en de inspanningen van de centrale bank om de inflatie terug te brengen naar haar doelstelling van 2% zal bemoeilijken. De Fed heeft dit jaar de rentetarieven tot nu toe stabiel gehouden, na deze vorig jaar met een volledig procentpunt te hebben verlaagd. Volgens de huidige wetgeving loopt Powells termijn als voorzitter tot mei 2026. Omdat de centrale bank een onafhankelijke instelling is, kan Trump de Fed-voorzitter niet eenzijdig ontslaan vanwege meningsverschillen over beleid. Maar een aanhangige zaak bij het Hooggerechtshof zou bredere implicaties kunnen hebben voor de Fed.

De zaak bij het Hooggerechtshof betwist een cruciaal precedent uit 1935, bekend als Humphrey’s Executor, dat presidenten verbiedt bepaalde federale functionarissen om politieke motieven te ontslaan. Dit precedent heeft 90 jaar lang gediend als een belangrijke juridische barrière die de onafhankelijkheid van instanties zoals de Fed beschermt. De huidige zaak betreft Trumps ontslag van twee lagere functionarissen – Gwynne Wilcox van de National Labor Relations Board en Cathy Harris, voorzitter van de Merit Systems Protection Board – die door dezelfde precedent werden beschermd als Powell. Hoewel deze functionarissen minder prominent zijn dan de Fed-voorzitter, zou een beslissing ten gunste van Trump de deur kunnen openen voor vergelijkbare acties tegen Powell.

Powell heeft duidelijk gemaakt dat hij niet zal buigen voor politieke druk. “Onze onafhankelijkheid is wettelijk vastgelegd,” verklaarde hij afgelopen woensdag. “We zullen nooit worden beïnvloed door politieke druk.” Hij voegde eraan toe dat de Fed de zaak “zorgvuldig monitort” maar gelooft dat een beslissing “niet van toepassing zal zijn op de Fed”. Powell is zelfs bereid om een juridische uitdaging persoonlijk te financieren als Trump hem daadwerkelijk probeert te ontslaan. Een dergelijke confrontatie zou waarschijnlijk door het Hooggerechtshof beslecht moeten worden, met verstrekkende gevolgen voor de toekomstige positie van de centrale bank.

Risico’s voor economische stabiliteit

De gevolgen van deze machtsstrijd strekken zich ver buiten Washington uit. Financiële markten zijn extreem gevoelig voor signalen van politieke inmenging in monetair beleid. Een direct gevolg is waarschijnlijk dat lange termijn inflatieverwachtingen oplopen, waardoor de rente stijgt. Zelfs verschillende Republikeinen beschouwen een poging om Powell te ontslaan als een “nucleaire optie” die weinig voordelen biedt maar enorme risico’s met zich meebrengt.

De onafhankelijkheid van centrale banken is geen Amerikaanse uitvinding, maar een wereldwijd geaccepteerd principe van modern economisch bestuur. Het idee is eenvoudig maar krachtig: door monetair beleid te isoleren van de kortetermijndruk van politici, kunnen centrale banken beslissingen nemen die op lange termijn de economische stabiliteit bevorderen. Zelfs conservatieve rechters in het Hooggerechtshof waaronder Brett Kavanaugh en Samuel Alito hebben in eerdere uitspraken het belang erkend van een onafhankelijke centrale bank.

De meeste economen zijn van mening dat de Fed gelijk heeft door geduldig te blijven, vooral gezien de mogelijke tariefgedreven prijsschokken die in het verschiet liggen. Het risico is vooral dat ondernemers hogere importheffingen kunnen misbruiken om prijzen te verhogen, een herhaling van de graaiflatie enige tijd terug. Voortijdige versoepeling, zo stellen zij, zou de inflatie opnieuw kunnen aanwakkeren en de geloofwaardigheid van de Fed kunnen ondermijnen.