Oekraïne: de kans van het decennium

President Trump en zijn Oekraïense collega Zelensky hebben elkaar afgelopen week ontmoet in Davos om te praten over een einde aan de oorlog. Er kwamen geen concrete plannen uit, maar beide leiders waren optimistisch. Nu de gesprekken over vrede op gang komen, is het tijd om vooruit te kijken. Niet alleen naar de veiligheidssituatie, maar vooral naar de economische mogelijkheden. Want wanneer het strijdgewoel verstilt, liggen de beste kansen voor westerse bedrijven niet in Rusland, maar in Oekraïne.

Waarom niet Rusland?

Op het eerste gezicht lijkt Rusland de aantrekkelijkere markt. Het land telt 140 miljoen inwoners, heeft een economie van ruim 2.000 miljard dollar en beschikt over enorme natuurlijke rijkdommen. Maar schijn bedriegt. Zelfs na een staakt-het-vuren zullen de politieke en commerciële risico’s hoog blijven. Westerse bedrijven die daar investeren, moeten rekening houden met sancties, onbetrouwbare rechtspraak en een onvoorspelbare overheid. De mogelijkheden voor buitenlandse investeerders blijven daardoor beperkt.

De vooruitzichten voor Oekraïne zijn veel rooskleuriger. De Oekraïense economie is nog altijd meer dan twintig procent kleiner dan voor de oorlog, maar juist dat biedt kansen. Zodra er een duurzaam staakt-het-vuren komt, kan Oekraïne uitgroeien tot een van de meest dynamische opkomende economieën ter wereld. De Wereldbank schat dat er de komende tien jaar meer dan 500 miljard dollar aan wederopbouw wordt besteed. Dat maakt het de grootste wederopbouwoperatie sinds de Tweede Wereldoorlog.

Voor bouwbedrijven, ingenieurs, technologieleveranciers en financiële dienstverleners opent zich een enorme markt. Van infrastructuur tot woningbouw, van energienetwerken tot digitale systemen: alles moet worden hersteld of vernieuwd. Bedrijven die vroeg instappen, kunnen zich een sterke positie verwerven in een groeimarkt.

Defensietechnologie als exportproduct

Een van de meest opvallende kansen ligt in de defensie-industrie. Normaal gesproken worden oorlogen eerst gestart met de wapens uit de vorige oorlog, waarna de noodzaak om te winnen zorgt voor een technologische stroomversnelling. Zonder de Tweede Wereldoorlog geen computers (ontstaan om codes te breken), geen straalmotoren en raketten, radar, kernenergie, penicilline en synthetische materialen als nylon en rubber. Het feit dat er nu volop geïnvesteerd wordt in oude oorlogstechnologie zoals tanks en jachtvliegtuigen is om meerdere reden niet verstandig. Deze bedrijven worden hoog gewaardeerd, maar zodra er sprake is van vrede verdwijnt de groei (en de hoge waardering). De toekomstige oorlogen zijn digitaal (met AI-drones en cyberwarfare) wat er voor zorgt dat de chipsindustrie de grootste wapenproducent is van de toekomst.

Oekraïne is in korte tijd uitgegroeid tot een wereldwijd voorbeeld op het gebied van defensie-innovatie. De oorlog heeft het land gedwongen om creatief te zijn. Oekraïense bedrijven ontwikkelen nu geavanceerde drones en onbemande systemen die internationaal de aandacht trekken. Bovendien heeft Oekraïne met 900.000 actieve en dus getrainde militairen veruit het grootste leger in Europa.  Amerikaanse bedrijven werken al samen met Oekraïense partners aan prototypes voor langeafstandsdrones. Dit is een sector waar Rusland, dat voor zijn defensiemateriaal sterk leunt op China, weinig te bieden heeft aan westerse partners.

Van probleemland naar hervormingskampioen

Het economische verleden van Oekraïne was niet bepaald glansrijk. Na de onafhankelijkheid in 1991 presteerde het land misschien wel het slechtst van alle voormalige Sovjetrepublieken. Tot 2014 werd het zakenklimaat gekenmerkt door ingewikkelde belastingregels, ondoorzichtige wetten, zwak toezicht en wijdverbreide corruptie. Buitenlandse bedrijven keken wel uit.

Maar Oekraïne heeft sindsdien grote stappen gezet. Het bankwezen werd grondig hervormd. Banken die samen meer dan een derde van alle bankactiva beheerden, werden gesloten of geherkapitaliseerd. De staatsgasmaatschappij Naftogas, ooit een zwart gat in de begroting, draagt nu bij aan de staatskas. Amerikaanse multinationals merkten de verbeteringen. Hun omzet in Oekraïne groeide van minder dan 6 miljard dollar in 2014 naar bijna 11 miljard dollar in 2021, vlak voor de grootschalige Russische invasie. In dezelfde periode daalde hun omzet in Rusland juist.

Hervormingen onder vuur

Opmerkelijk genoeg zijn de hervormingen doorgegaan tijdens de oorlog. Het ministerie van Digitale Transformatie lanceerde nieuwe functies op de mobiele app Diia. Via deze app kunnen ondernemers hun bedrijf registreren, belasting betalen en overheidsdiensten afnemen. Vorig jaar werd een nieuwe wet voor publiek-private samenwerking aangenomen, die het eenvoudiger maakt om wederopbouwprojecten te financieren.

De ambitie om lid te worden van de Europese Unie, ingediend slechts vier dagen na de Russische invasie, dwingt Oekraïne om door te gaan met moderniseren. Sinds die aanvraag is het land gestegen naar plaats 105 van 180 landen op de corruptie-index van Transparency International. Daarmee scoort Oekraïne nu beter dan landen als Brazilië en Turkije. Rusland is juist gezakt naar plaats 154.

Toegang tot de Europese markt

Hoewel EU-lidmaatschap nog jaren weg is, heeft Oekraïne al een uitgebreid vrijhandelsakkoord met de Unie. Voor westerse bedrijven die in Oekraïne produceren, betekent dit toegang tot niet alleen de Oekraïense markt, maar ook tot de gehele Europese Unie, de op een na grootste economie ter wereld. Dat maakt Oekraïne een aantrekkelijke productielocatie met relatief lage lonen en directe toegang tot een markt van 450 miljoen consumenten.

In april vorig jaar werd het U.S.-Ukraine Reconstruction Investment Fund opgericht, gezamenlijk gefinancierd door de Verenigde Staten en Oekraïne. Dit fonds ontvangt royalty’s uit nieuwe grondstofprojecten en herinvesteert die in het land. De focus ligt op kritieke mineralen, energie, transport en logistiek, informatie- en communicatietechnologie en opkomende technologieën. Voor bedrijven die actief willen worden in deze sectoren, kan het fonds deuren openen en risico’s verkleinen.

Natuurlijk zijn er risico’s. De oorlog is nog niet voorbij en niemand weet hoe stabiel een eventuele vrede zal zijn. Maar de richting is duidelijk. Oekraïne transformeert van een vergeten uithoek van Europa naar een land dat hervormingen doorvoert, corruptie aanpakt en zich klaarmaakt voor integratie in de westerse economie. Bedrijven en beleggers die zich nu oriënteren, kunnen profiteren van de wederopbouw en de structurele groei die daarna volgt.

De vergelijking met Rusland is veelzeggend. Waar Rusland zich afsluit en afhankelijk wordt van China, opent Oekraïne zich naar het Westen.

Han Dieperink, Chief Investment Officer 

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via 

www.aureus.eu/nieuwsbrief