Minder regels en de 28e lidstaat

In Amerika bestaan er nu meer dan 190.000 pagina’s met federale regels. Dit is twee keer zoveel als in de jaren zeventig. In Europa is het niet anders. Sinds het Verdrag van Maastricht is de Europese wetgeving met 700 procent gegroeid. Deze vele regels maken het moeilijk voor bedrijven om te groeien.

De kans om regels af te schaffen is groter geworden. In Amerika wil Trump minder regels omdat er in 2026 verkiezingen komen. In Europa kwam de aandacht voor minder regels door het rapport van Mario Draghi. Draghi zei dat Europa achterloopt op Amerika en China door te veel bureaucratie.

Verschillende aanpak: Amerika vs Europa

Amerika en Europa pakken het probleem anders aan. Amerika kiest vaak voor snelle, grote veranderingen. Dit zagen we al in de jaren van Reagan. Trump wil nu ook drastische bezuinigingen doorvoeren.

Europa werkt langzamer en voorzichtiger. Amerika ziet regels als iets negatiefs dat beperkt moet worden. Europa ziet regels als hulpmiddelen om markten beter te maken.

Het rapport van Draghi heeft dit veranderd. Hij toonde de kosten van te veel regels: minder innovatie, lagere productiviteit en bedrijven die weggaan naar andere continenten.

Amerikaanse deregulering is vaak dramatischer maar ook riskanter. De financiële crisis van 2008 kwam mede door het afschaffen van te veel regels in de banksector. Europa’s voorzichtige aanpak voorkomt dit soort problemen, maar betekent ook dat de bureaucratie blijft groeien.

Waarom groeien regels?

Na de financiële crisis van 2008 kwamen er meer regels voor banken. Door digitalisering kwamen er regels voor privacy en data. De groene transitie bracht weer nieuwe regels voor vergunningen en technologie. Belangengroepen richten zich meer op het behouden van wat er al is, dan op het creëren van nieuwe welvaart.

De 28e Lidstaat: Een nieuwe oplossing

Het concept van de “28e lidstaat” kan het probleem oplossen. Dit idee staat in de rapporten van Enrico Letta en Mario Draghi. Het biedt de voordelen van minder regels zonder de risico’s. De 28e lidstaat zou werken als een Europese bedrijfscode. Bedrijven kunnen kiezen om hieronder te werken in plaats van onder de 27 verschillende nationale systemen. Door direct onder één Europese code te werken, hoeven bedrijven maar aan één set regels te voldoen.

Waarom is dit belangrijk?

Nu moeten bedrijven bij uitbreiding naar een nieuw EU-land steeds nieuwe regels volgen. Dit maakt uitbreiding veel duurder dan in Amerika of China. Daardoor kunnen veel Europese bedrijven, vooral kleine, niet realistisch de hele EU-markt van 450 miljoen mensen bereiken.

De gedachte achter de 28e lidstaat is dat nationale wetten niet wegvallen. Landen komen overeen over een optioneel systeem van regels. Als dit systeem aantrekkelijk is voor bedrijven, ontstaat harmonisatie omdat bedrijven vrijwillig naar dezelfde regels gaan. Als het niet werkt dan is de Europese Unie niet een verzameling van 27, maar van 28 lidstaten.

Politieke voordelen

Deze aanpak lost ook politieke problemen op. Een hoge ambtenaar van een EU-financiënministerie zei ooit: het echte probleem bij het harmoniseren van EU-regels zijn niet de verschillen tussen landen, maar binnen landen tussen ministeries. De 28e lidstaat omzeilt deze interne bureaucratische weerstand.

Voor innovatieve bedrijven biedt de 28e lidstaat concrete voordelen. Een uniforme Europese bedrijfscode zou betekenen: gestandaardiseerde aandeelhouders-overeenkomsten, snelle gespecialiseerde rechtbanken en één centraal EU-register.

Tech-ondernemers steunen dit via de “EU-Inc” campagne. Ze willen gestandaardiseerde investerings-documenten en EU-brede aandelen-opties.

Effect op bedrijfswinsten

Te veel regels verhogen kosten aanzienlijk. Het is een belasting op bedrijfsinvesteringen. Het beperkt de toegang voor nieuwe, kleinere concurrenten en moedigt bedrijven aan om te lobbyen.

De Amerikaanse overheid schat dat Amerikanen jaarlijks 11,7 miljard uren besteden aan papierwerk. Dat is ongeveer 5,6 miljoen mensen die een jaar lang fulltime werken. Tien jaar geleden was dit nog 9,9 miljard uur.

Grote bedrijven steunen soms strengere regels om concurrentie tegen te gaan. Bestaande regels kunnen als barrières werken die nieuwe spelers buiten de markt houden.

Voor gevestigde bedrijven kan complexe regelgeving dus winstgevend zijn. Kleinere concurrenten kunnen de kosten van het naleven van regels moeilijker dragen. Dit is vooral zichtbaar in sectoren zoals financiële dienstverlening en farmaceutica.

De 28e lidstaat doorbreekt deze verkeerde prikkels. Het creëert een gelijk speelveld waarin zowel grote als kleine bedrijven kunnen profiteren van schaalvoordelen.

Een belangrijk aspect van de 28e lidstaat is belasting-harmonisatie. Een bedrijf dat nergens geregistreerd staat, roept vragen op over belasting-residentie.

Dit betekent dat de 28e lidstaat minimaal een uniforme definitie van de vennootschapsbelasting-grondslag nodig heeft. Deze wijst belasting definitief toe aan nationale belasting-autoriteiten. Landen kunnen hun eigen belastingtarief kiezen, maar moeten de hoeveelheid winst waarop dat tarief geldt definiëren volgens uniforme EU-regels.

Conclusie

We maken meer regels om complexiteit te beheersen, maar creëren daardoor juist meer complexiteit. Het doorbreken van deze cyclus vereist moed om bestaande regels kritisch te bekijken.

De 28e lidstaat biedt een unieke oplossing. Het maakt competitie tussen rechtssystemen mogelijk binnen een gemeenschappelijk Europees kader. Bedrijven krijgen de vrijheid om te kiezen voor het systeem dat het beste bij hun behoeften past. Lidstaten kunnen hun nationale voorkeuren behouden.

Door slimme institutionele innovatie kan Europa het beste van beide werelden krijgen: de efficiëntie van Amerikaanse markten met de stabiliteit van Europese bescherming.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief