Het vredesdividend dat altijd terugkomt

Het patroon herhaalde zich na de War on Terror. Tussen 2010 en 2018 daalde het Amerikaanse defensiebudget opnieuw, van 5,7 procent van het bbp naar 4,2 procent. Het is de aard van defensiebestedingen: ze zijn een functie van geopolitieke dreiging, niet van economische fundamenten. Zodra de dreiging afneemt, of zelfs maar de perceptie ervan, grijpen politici de gelegenheid aan om middelen te herbestemmen naar populairdere bestedingscategorieën als zorg, onderwijs en infrastructuur. Dat is geen kwestie van politieke kleur, het is een universeel patroon dat zich in democratieën onvermijdelijk voordoet.

De huidige opbouwfase kent bovendien een complicerend element dat beleggers niet mogen negeren. Het economische rendement van defensiebestedingen is beperkt. Het IMF concludeert in de meest recente World Economic Outlook dat de multiplier van defensie-uitgaven dicht bij 1 ligt: elke uitgegeven dollar expandeert de economie met ruwweg een dollar. Andere schattingen komen uit op de helft daarvan, of zelfs op nul. De Europese Commissie raamt de korte-termijn multiplier voor de EU op 0,7 tot 0,8 voor generieke overheidsuitgaven, waarbij defensie aan de onderkant zit wanneer een groot deel van het materieel wordt geïmporteerd. Dat is precies het probleem voor Europa: historisch gezien betekende meer defensie vooral meer import uit de Verenigde Staten. Een eigen defensie-industrie laat zich niet van de ene op de andere dag opbouwen.

Vergelijk dat met investeringen in elektriciteitsinfrastructuur, een sector die te kampen heeft met een vergelijkbare urgentie maar een fundamenteel ander rendementsprofiel biedt. Het elektriciteitsnet is de binding constraint aan het worden voor economische groei. De elektrificatie-supercyclus gedreven door AI, decarbonisatie en industriële reshoring drijft de vraag naar elektriciteit omhoog, terwijl de infrastructuur veroudert en de wachtrij voor netaansluitingen in de Verenigde Staten inmiddels meer dan twee keer de totale netcapaciteit bedraagt. In Noord-Virginia, de grootste datacentermarkt ter wereld, lopen wachttijden voor nieuwe aansluitingen op tot zeven jaar.

Het verschil met defensie is dat investeringen in de grid structureel productief zijn. Ze verhogen de productiecapaciteit van de economie, verlagen energiekosten op termijn, faciliteren de energietransitie en genereren doorlopende rendementen zolang er stroom door de kabels loopt. Een virtual power plant, een softwarematige coördinatie van gedistribueerde energiebronnen als thuisbatterijen, zonnepanelen en elektrische auto’s, kan binnen zes tot twaalf maanden worden uitgerold tegen een fractie van de kosten van een gascentrale. Con Edison in New York stelde in 2014 een geplande upgrade van een onderstation ter waarde van 1,2 miljard dollar uit door 200 miljoen dollar te investeren in gedistribueerde energiebronnen. Dat is een multiplier die defensiebestedingen zelden kunnen evenaren.