Het belang van productiviteitsgroei
21 september 2025
De Amerikaanse productiviteitsgroei is geleidelijk, maar spectaculair aan het versnellen, en kunstmatige intelligentie is de motor achter deze transformatie. Dat is exact wat het huidige tijdsgewricht vergelijkbaar maakt met de tweede helft van de jaren negentig of de roaring twenties honderd jaar geleden. Die productiviteitsgroei was eind jaren negentig de oorzaak van de vergelijking met het sprookje van Goudhaartje. Alles was precies goed, niet te warm, niet te koud. Maar het kan nog beter.
De recente herziening van de Amerikaanse banencijfers toont dat er minder banen zijn gecreëerd dan eerder gedacht. Dit duidt op economische zwakte, maar de economie blijft doorgroeien. Wanneer er minder werknemers zijn en de economische output gelijk blijft, betekent dit dat elke werknemer productiever is geworden. De herziene cijfers suggereren dat de productiviteitsgroei ongeveer 0,7 procent hoger ligt dan eerder gerapporteerd.
Deze schijnbaar kleine correctie heeft enorme implicaties. De gemiddelde productiviteitsgroei over de vijf jaar van eind 2019 tot eind 2024 komt daarmee uit op 2,1 procent in plaats van de eerder gerapporteerde 1,9 procent. Dat is een substantiële versnelling ten opzichte van de 1,5 procent groei in de vorige conjunctuurcyclus van 2007 tot 2019. Een verbetering van 0,6 procentpunt in productiviteitsgroei klinkt misschien bescheiden, maar de economische impact is revolutionair.
Meer groei, minder inflatie
In sectoren die het meest blootgesteld zijn aan AI, zoals financiële dienstverlening en softwareontwikkeling, is de productiviteitsgroei bijna verviervoudigd. Waar deze sectoren tussen 2018 en 2022 nog 7 procent productiviteitsgroei lieten zien, is dat tussen 2018 en 2024 gestegen naar 27 procent. Sectoren die minder blootgesteld zijn aan AI zagen hun productiviteitsgroei juist afnemen van 10 naar 9 procent.
In de jaren negentig was internet de katalysator, nu is het kunstmatige intelligentie. Maar de schaal van de huidige transformatie is groter. Waar internet vooral de manier waarop we informatie uitwisselen revolutioneerde, raakt AI niet alleen de kern van cognitief werk en besluitvorming. AI raakt zowel de productie als de veel grotere dienstensector.
De economische dynamiek van hogere productiviteit werkt als een goede toverstaf. Op korte termijn drukt snellere productiviteitsgroei de inflatie, omdat bedrijven meer kunnen produceren zonder hun kosten evenredig te verhogen. Dit geeft centrale banken ruimte om de rente laag te houden of zelfs te verlagen. Op langere termijn creëert productiviteitsgroei ruimte voor hogere lonen en levensstandaarden.
Vergelijking eind jaren negentig
De productiviteitssprong door internet en computers eind jaren negentig stelde de Federal Reserve in staat om accommoderend te blijven, wat resulteerde in een combinatie van sterke groei en lage inflatie. De renteverlaging van september 1998 (en de twee daaropvolgende), bedoeld om de effecten van de Aziatische crisis te verzachten, werd het startschot voor de explosieve versnelling van de dotcom-hausse. Lagere rente en hogere productiviteit bleken een krachtige cocktail voor stijgende aandelenkoersen.
De parallellen met vandaag zijn opvallend. Net zoals in de jaren negentig lijkt AI de basis te leggen voor een periode van uitzonderlijk sterke productiviteitsgroei. Werknemers met AI-vaardigheden verdienen gemiddeld 56 procent meer dan hun collega’s zonder deze vaardigheden, een verdubbeling ten opzichte van de 25 procent premie van vorig jaar. Dit suggereert dat de waardecreatie door AI snel toeneemt.
Maar er zijn ook belangrijke verschillen met de jaren negentig. De huidige productiviteitsgroei lijkt breder verspreid en meer fundamenteel van aard. Terwijl internet voornamelijk communicatie en informatieverwerking verbeterde, raakt AI aan vrijwel elke vorm van kenniswerk. Het is de automatisering van menselijke denkkracht. Van financiële analyses tot medische diagnoses, van juridisch onderzoek tot creatief schrijven – AI vergroot de capaciteit van werknemers in een breed spectrum van beroepen.
De impact op de financiële markten kan nog dramatischer zijn dan in de jaren negentig. Als AI inderdaad een langdurige productiviteitsrevolutie inluidt, rechtvaardigt dit niet alleen de huidige hoge waarderingen van tech-aandelen, maar suggereert dit ook dat we nog maar aan het begin staan. De bedrijven die nu investeren in AI-capaciteit kunnen jaren profiteren van een zelfversterkende cyclus van hogere productiviteit, lagere kosten en stijgende winsten.
De vraag is natuurlijk of deze productiviteitsgroei duurzaam is. Verschillende factoren kunnen de trend verstoren, van handelsoorlogen tot immigratiebeperkingen die de arbeidsmarkt krimpen. Bezuinigingen op onderzoek en ontwikkeling kunnen de innovatiekracht ondermijnen. Maar de onderliggende krachten lijken robuust. AI-technologie verspreidt zich exponentieel en wordt steeds toegankelijker voor bedrijven van alle groottes.
Invloed op de beurs
Voor beleggers betekent dit dat we mogelijk aan de vooravond staan van een nieuwe gouden periode voor groeiaandelen. Net zoals de productiviteitsrevolutie van de jaren negentig bedrijven als Microsoft en Intel transformeerde in marktleiders, kan de AI-revolutie een nieuwe generatie winnaars creëren. Bedrijven die AI effectief inzetten om hun productiviteit te verhogen, kunnen concurrentievoordelen opbouwen die jaren standhouden.
De les van de jaren negentig is verder dat productiviteitsrevoluties tijd nodig hebben om zich volledig te ontplooien. Het internet werd commercieel beschikbaar in de vroege jaren negentig, maar de echte productiviteitswinsten kwamen pas later, zelfs na het decennium. AI staat nu waar internet toen stond – aan de vooravond van brede adoptie en schaalvoordelen.
We staan mogelijk aan het begin van een nieuwe Goudhaartjes-economie, aangedreven door de productiviteitskracht van kunstmatige intelligentie. Voor centrale banken betekent dit ruimte voor accommoderend beleid. Voor bedrijven betekent het kansen voor winstgroei. En voor beleggers kan het het startschot zijn voor een nieuwe hausse die de dotcom-boom van de jaren negentig doet verbleken. De vraag is niet of AI de economie zal transformeren, maar hoe snel en hoe ver deze transformatie zal gaan.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief
Gerelateerde artikelen
Een verrassende eerste ronde
Brazilië draait na Argentinië naar rechts. Wat betekent de verkiezingsuitslag voor Zuid-Amerika en voor beleggen in Brazilië?
Meer lezen
De winst doet het werk
Sinds begin juni beweegt de beurs vooral zijwaarts. Nu lijkt daar voorzichtig een einde aan te komen. De winsten van bedrijven zijn al die tijd gestegen, maar de koersen bleven bijna gelijk.
Meer lezen
De Straat van Hormuz weer open.
De Straat van Hormuz gaat weer open, maar niet voor Iraanse olie. Wat betekent dit voor de olieprijs, inflatie, de Fed en beleggers?
Meer lezen
