Het begin van de AI-bubbel
20 september 2025
De signalen lijken overduidelijk. Nvidia is in twee jaar tijd meer waard geworden dan de gehele Duitse economie produceert. AI-startups krijgen miljardenwaarderingen zonder omzet. Elke nieuwe versie van ChatGPT wordt behandeld als de volgende iPhone. De markt lijkt te waarschuwen dat we midden in een AI-zeepbel zitten die elk moment kan barsten. Maar wat als deze waarschuwing te vroeg komt?
De argumenten voor een AI-zeepbel zijn verleidelijk eenvoudig. De waarderingen van AI-bedrijven lijken losgekoppeld van elke realiteit. Microsoft investeert tientallen miljarden in OpenAI, terwijl niemand precies weet hoe deze investering ooit terugverdiend gaat worden. Grote techbedrijven gooien hun hele strategie om voor AI, alsof het de enige weg naar de toekomst is. Dit gedrag herkennen we uit eerdere zeepbellen: de dotcom-crisis van 2000, de huizencrisis van 2008. Telkens hetzelfde verhaal van overmoed, speculatie en de overtuiging dat deze keer alles anders is.
Bovendien zijn de praktische toepassingen van AI nog steeds beperkt. Veel AI-tools zijn indrukwekkend in demonstraties, maar worstelen met echte problemen. ChatGPT kan prachtige teksten schrijven, maar maakt ook regelmatig fundamentele fouten. Autonome auto’s zijn nog steeds een eeuwige belofte, ondanks miljarden aan investeringen. De belofte van AI die alle banen overneemt of alle problemen oplost, lijkt vooralsnog vooral marketing te zijn.
De financiële signalen lijken ook zorgwekkend. Beleggers storten zich op alles met ‘AI’ in de naam, ongeacht of het bedrijf daadwerkelijk iets met kunstmatige intelligentie doet. Dit gedrag zagen we ook tijdens de internetzeepbel, toen bedrijven hun naam veranderden door er ‘.com’ aan toe te voegen. De FOMO – fear of missing out – lijkt de rationele analyse te hebben overgenomen. Wanneer taxi-chauffeurs beginnen over hun AI-investeringen, zoals ze in 1999 over internetaandelen praatten, dan weet je dat de zeepbel op barsten staat.
Maar Charles Kindleberger, de legendarische econoom die zeepbellen bestudeerde zoals anderen postzegels verzamelen, zou waarschijnlijk anders naar deze situatie kijken. In zijn klassieke werk ‘Manias, Panics and Crashes’ beschrijft hij hoe echte zeepbellen ontstaan en ontwikkelen. Volgens Kindleberger beginnen zeepbellen niet met speculatie, maar met echte economische kansen. Er moet een fundamentele verschuiving zijn – een nieuwe technologie, een veranderde markt, een politieke ontwikkeling – die nieuwe mogelijkheden creëert voor winst.
De AI-revolutie voldoet ruimschoots aan deze voorwaarde. We maken mee hoe computers voor het eerst in de geschiedenis kunnen redeneren, schrijven en creatief zijn op een niveau dat menselijk lijkt. Dit is niet zomaar een nieuwe app of website, maar een fundamentele verandering in wat computers kunnen. Het gaat om de automatisering van menselijke denkkracht, nog groter dan de tweede Industriële revolutie die ‘slechts’ om de automatisering van menselijke spierkracht draaide. Elke grote technologische doorbraak – van de stoommachine tot internet – heeft geleid tot jarenlang overdreven optimisme voordat de echte waarde duidelijk werd. AI is waarschijnlijk niet anders.
Volgens Kindleberger ontwikkelen zeepbellen zich in verschillende fases. Eerst komt de ‘displacement’ – de fundamentele verandering die nieuwe kansen creëert. Dan volgt een periode van groeiend optimisme, waarin slimme investeerders voorzichtig beginnen te investeren. Pas daarna komt de echte mania-fase, waarin iedereen meedoet en alle voorzichtigheid overboord wordt gegooid. Als we naar de AI-markt kijken, lijken we nog steeds in de tweede fase te zitten.
De meeste AI-investeringen komen nog steeds van professionele investeerders en grote techbedrijven, niet van gewone mensen die hun spaargeld inzetten. Er staat juist veel cash aan de zijlijn. Nvidia’s koerswinst komt voort uit echte vraag naar hun chips, niet uit speculatie. De bedrijven die in AI investeren zijn meestal dezelfde die jarenlang hebben geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling. Dit lijkt meer op rationele besluitvorming dan op speculatieve koorts.
Bovendien heeft AI al concrete waarde bewezen in specifieke toepassingen. Googles zoekalgoritme werd al jaren geleden verbeterd door machine learning. Netflix gebruikt AI voor zijn aanbevelingen. Banken gebruiken AI voor fraudedetectie. Deze toepassingen genereren al miljarden aan waarde, wat suggereert dat AI meer is dan hype. Het probleem is niet dat AI nutteloos is, maar dat we nog niet weten welke toepassingen het meest waardevol zullen blijken.
Kindleberger waarschuwde ook voor het gevaar van te vroeg roepen dat er een zeepbel is. Mensen die in 1995 zeiden dat internet overschat was, hadden technisch gezien gelijk over de zeepbel van 2000, maar misten vijf jaar van spectaculaire winsten. Hetzelfde gold voor degenen die in 2003 waarschuwden voor de huizenzeepbel – ze hadden gelijk over de uiteindelijke crash, maar moesten vijf jaar wachten voordat ze bevestigd werden.
Als we Kindlebergers analyse volgen, dan zijn we waarschijnlijk pas halverwege de AI-zeepbel. De echte mania-fase – waarin gewone mensen hun spaargeld inzetten, waarin bedrijven zonder AI-strategie worden gestraft door de markt, waarin irrationeel optimisme alle voorzichtigheid wegvaagt – moet nog komen. Die fase kan nog jaren duren en tot veel hogere waarderingen leiden dan we nu zien.
Dit betekent niet dat er geen risico’s zijn. Zeepbellen eindigen altijd slecht voor degenen die te laat instappen. Maar het suggereert wel dat de AI-revolutie nog maar net begonnen is. De bedrijven die nu investeren in echte AI-capaciteit – niet alleen in marketing maar in technologie – kunnen nog jaren profiteren voordat de zeepbel echt barst.
De ironie is dat door constant te waarschuwen voor een AI-zeepbel, we mogelijk het begin missen van een van de grootste technologische verschuivingen ooit. Kindleberger leerde ons dat zeepbellen ontstaan rondom echte innovaties. Als de huidige AI-hype tot speculatie leidt, betekent paradoxaal genoeg dat het waarschijnlijk echt belangrijk is. De vraag is niet of er een zeepbel komt, maar of we slim genoeg zijn om van de echte innovatie te profiteren voordat de speculatie het overneemt.
Hier is de waarschuwing van Alan Greenspan relevant. In 1996 sprak de toenmalige voorzitter van de Federal Reserve over “irrational exuberance” op de aandelenmarkten. Hij zag dat beleggers te optimistisch werden over technologieaandelen en waarschuwde voor overdreven verwachtingen. Greenspan had gelijk dat er irrationele uitbundigheid was, maar zijn timing was dramatisch verkeerd. Na zijn waarschuwing stegen de markten nog vier jaar lang, voordat de dotcom-zeepbel in 2000 barstte.
Greenspans ervaring illustreert het gevaar van te vroege waarschuwingen. Degenen die in 1996 hun techbeleggingen verkochten vanwege zijn waarschuwing, misten jaren van spectaculaire winsten. Pas in maart 2000, vier jaar later, bleek Greenspan gelijk te hebben. Tegen die tijd hadden de Nasdaq-index en veel individuele techbedrijven nog ongekende hoogtes bereikt.
De parallel met AI is treffend. Net zoals internettechnologie in de jaren negentig echt revolutionair was ondanks de overdreven verwachtingen, zo kan AI nu echt transformatief zijn ondanks de huidige hype. Greenspans “irrational exuberance” was uiteindelijk rationeler dan hij dacht – het optimisme over internet was grotendeels terecht, alleen de timing van de waardering was verkeerd.
Misschien moeten we stoppen met zoeken naar signalen van een zeepbel en beginnen met investeren in de technologie die deze zeepbel voedt. Want als Kindleberger gelijk heeft en Greenspans ervaring ons iets leert, dan staan we niet aan het einde van de AI-hype, maar aan het begin van een revolutie die nog jaren kan duren. De irrationele uitbundigheid van vandaag kan achteraf rationeler blijken dan we nu denken.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief
Gerelateerde artikelen
Een verrassende eerste ronde
Brazilië draait na Argentinië naar rechts. Wat betekent de verkiezingsuitslag voor Zuid-Amerika en voor beleggen in Brazilië?
Meer lezen
De winst doet het werk
Sinds begin juni beweegt de beurs vooral zijwaarts. Nu lijkt daar voorzichtig een einde aan te komen. De winsten van bedrijven zijn al die tijd gestegen, maar de koersen bleven bijna gelijk.
Meer lezen
De Straat van Hormuz weer open.
De Straat van Hormuz gaat weer open, maar niet voor Iraanse olie. Wat betekent dit voor de olieprijs, inflatie, de Fed en beleggers?
Meer lezen
