Ha, ha, 2 april

Door de eeuwen heen is 1 april uitgegroeid tot een internationale traditie. Aan het eind van de negentiende eeuw zijn het vooral de nieuwe massamedia die de aanstichter van 1 aprilgrappen worden. Doel is het op de been krijgen van een zo groot mogelijke menigte voor iets dat er niet blijkt te zijn. Nepnieuws, tegenwoordig beter bekend als ‘fake news’, is actueler dan ooit, onder ander dankzij de Amerikaanse president Trump. Financiële markten proberen vooruit te kijken, waardoor met name negatief nieuws vooraf wordt verdisconteerd in de koersen. Het nieuws rondom de Amerikaanse importtarieven is een belangrijke oorzaak voor de onrust de afgelopen weken. Niet eens door de importtarieven, eerder door de chaos eromheen. Wat helpt is meer zekerheid, dan is vaak het bezit van de zaak het einde van het vermaak.

Universele tarieven op 2 april

Op 2 april zal de VS voor elk land een specifiek tarief vaststellen dat hun huidige tarieven, niet-tarifaire belemmeringen en andere factoren weerspiegelt. Uitgangspunt is daarbij reciprociteit, vooral bedoeld voor landen met oneerlijke handelspraktijken. Doel is een evenwichtiger handelsrelatie. Landen krijgen vervolgens de mogelijkheid om te onderhandelen over het verminderen van hun handelsbelemmeringen om deze tarieven te vermijden of te verlagen. Als er geen overeenstemming wordt bereikt, zullen de nieuwe tarieven onmiddellijk van kracht worden. ​Veel is nog niet duidelijk, maar de introductie van een nieuw systeem op 2 april zal bijdragen zorgen voor meer duidelijkheid.

Bij de start van het jaar werden de Amerikaanse importtarieven vooral gezien als middel om een deal te forceren, een tijdelijk fenomeen. De huidige Amerikaanse regering ziet ze echter ook als economisch en fiscaal instrument om de schatkist te spekken. Daarmee worden Trump’s tariefplannen nu harde realiteit, ze krijgen een meer permanent karakter. Op 2 april zal Amerika nieuwe en hogere importtarieven aankondigen. Deze zullen vrijwel alle landen raken. Het resultaat benadert de universele 10 procent tol die Trump beloofde. Trump’s handelsteam staat klaar. Sleutelfiguren zoals Howard Lutnick en Jamieson Greer spreken zich uit. De boodschap over hun strategie wordt steeds duidelijker. Hun boodschap afgelopen week wordt steeds helderder: Globale tarieven worden ingevoerd op 2 april. Ze vormen de kern van Amerika’s groeistrategie. Deze tarieven zullen per sector verschillen. Vriendelijke landen zullen lagere tarieven krijgen.

Het nut van importtarieven

Als economisch instrument maken deze tarieven weinig zin. Onderzoek toont aan dat hogere tarieven slecht zijn voor groei. Ze kunnen een eerste stap zijn richting industrieel beleid, zoals in het verleden in China. Maar cruciale Chinese succesfactoren ontbreken in Amerika. De fiscale voordelen zullen tegenvallen. De tarieven dekken niet het gat van uitgebreide belastingverlagingen. Die kosten 3,5 tot 4,5 biljoen dollar over tien jaar. Een gemiddeld tarief van 10 procent levert slechts 2,6 biljoen dollar op. En dat is zonder tegenmaatregelen van handelspartners.

Als geopolitiek wapen zijn importtarieven echter zeer waardevol, vooral tegenover kleinere landen. Landen kunnen lagere tarieven bereiken door Amerikaanse eisen in te willigen. Die eisen betreffen soms handelstekorten, maar ook immigratie, fentanyl of defensie-uitgaven kunnen meespelen. Handelspartners hebben twee opties. Ze kunnen onderhandelen voor lagere tarieven. Of ze kunnen binnenlandse vraag stimuleren en onderlinge handel bevorderen. Het probleem met onderhandelen is Trump’s veranderlijke eisen. Wat voor nut heeft een lager importtarief vandaag als het morgen weer stijgt? De betere strategie lijkt binnenlandse vraag aanjagen. Europa beweegt al die kant op. China volgt schoorvoetend. Sommige Amerikaanse beleidsmakers zien dit als overwinning. Maar ze krijgen niet wat ze echt willen. Investeerders zullen de Verenigde Staten gaan mijden Amerika als tarieven de inkoopprijzen opdrijven.

Effect wereldhandel

De komende tarievenstrijd markeert een fundamentele verschuiving in de wereldhandel. Amerika kiest voor unilaterale actie boven multilaterale samenwerking. Dit creëert onzekerheid en hogere kosten voor bedrijven wereldwijd. Voor Nederlandse exporteurs betekent dit heroriëntatie op eindmarkten, onder andere binnen Europa. Bedrijven zullen ook strategieën ontwikkelen om tariefbarrières te omzeilen. Dit kan via een vestiging in Amerika of via handel met bevriende naties. De wereld beweegt naar een nieuw handelsblokkenmodel. Tariefdag 2 april markeert slechts het begin van deze transformatie.

Piek chaos

Het zijn niet de importtarieven die de afgelopen weken voor zo veel onrust hebben gezorgd, maar vooral de onvoorspelbaarheid rondom die tarieven. Tarieven die in de ochtend worden ingesteld, worden vaak aan het eind van de dag weer afgeschaft. Bovendien lijkt er soms sprake van volkomen willekeur. Dat, in combinatie met zo’n hoge snelheid van maatregelen dat de notulisten in het Witte Huis het niet meer kunnen bijhouden zorgt voor chaos, voor onrust en dus voor onzekerheid. Daar houden financiële markten niet van. Het is waarschijnlijk dat 2 april zorgt voor meer duidelijkheid. Dat betekent niet dat er dan sprake is van een goed-nieuws-show, maar ook hier is het bezit van de zaak uiteindelijk het einde van het vermaak. Meer duidelijkheid op het gebied van de importtarieven zorgt uiteindelijk voor minder onzekerheid.  

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief