Frankrijk: Links wint door dreiging rechts

In Frankrijk is de tweede ronde van de parlementsrace verrassend uitgemond in een zege voor het linkse blok Nouveau Front Populaire (NFP). Het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) lijkt slechts derde te worden, na de centrumalliantie van Macron. Net als in Verenigd Koninkrijk dat evenals Frankrijk een districtenstelstel heeft, krijgt uiteindelijk links meer zetels, na eerdere stemmenwinst op rechts. Omdat geen enkele partij de meerderheid (289 zetels) heeft in het parlement zijn grote wijzingen onwaarschijnlijk. 

Links wint door dreiging rechts

Voor financiële markten is een overwinning van communisten, groenen, socialisten en het radicaal linkse La Franse Insoumise, samen verenigd in het Nouveau Front Populaire (NFP) minder goed nieuws. Het grote verschil tussen linkse partijen in Frankrijk en andere linkse partijen is hun antikapitalistische karakter. Zo mag verwacht worden dat Franse bedrijven meer belasting gaan betalen in de toekomst. Ook wil NFP de minimumlonen met 14 procent verhogen en wil het prijscontroles invoeren op voeding, energie en brandstof. NFP zal zo’n 172 tot 192 zetels krijgen. De centrumalliantie van Macron mag op 150 tot 170 zetels rekenen en Rassemblement National zou dan overblijven met 132 tot 152 zetels.

Regering Macron met links

Jean-Luc Mélenchon heeft Macron opgeroepen om de NFP de kans te geven een regering te vormen. De NFP heeft een zwaar economisch programma voorgesteld met belastingen en uitgaven, wat een grote breuk zou betekenen met Macrons bedrijfsvriendelijke agenda en ijver voor belastingverlaging. Macron zou kunnen proberen een coalitie samen te stellen van parlementsleden van verschillende linkse, centrum- en rechtse partijen, maar zonder de RN en de extreemlinkse LFI. Een dergelijke regeling zou neerkomen op een “cohabitatie”, en het smeden van een dergelijke overeenkomst zou wel eens moeilijk kunnen blijken gezien de grote beleidsverschillen tussen de partijen. In het Franse systeem kiest de president de premier, die doorgaans afkomstig is van de partij met de grootste afvaardiging in de Nationale Assemblee, zelfs als die geen absolute meerderheid heeft.

Nieuwe premier-kandidaten

Nu NFP de grootste partij dreigt te worden in het Franse parlement is het gebruikelijk dat deze partij de premier levert (al dan niet in coalitie met Macron of via een minderheidsregering). Dit zijn de mogelijke kandidaten:

• Jean-Luc Melenchon, 72, is al tientallen jaren een vaste waarde in de Franse linkse politiek en bekleedde ministersposten in vorige regeringen toen hij lid was van de Socialistische Partij. Als vurig redenaar is hij een van de meest verdeelde figuren in de Franse politiek en heeft hij een bijzonder moeilijke relatie met president Macron.

• Marine Tondelier, 37, groeide op in Henin-Beaumont, een stad in het noorden van Frankrijk die bekend staat als een bastion van de extreem-rechtse RN en haar leider Le Pen. In 2014 werd ze gekozen als oppositielid in de gemeenteraad van de stad. Ze documenteerde haar ervaringen met het werken onder een RN-burgemeester en wat zij beschreef als de onderdrukkende sfeer die door het extreem-rechtse bestuur werd gecreëerd in een boek uit 2017 getiteld “Nieuws van het Front”.

• Raphael Glucksmann, 44, voerde de socialistische kandidatenlijst aan bij de Europese verkiezingen begin juni. Hij behaalde bijna 14 procent van de stemmen, net achter de groep van Macron. Dit werd beschouwd als een teken van heropleving voor een partij die Frankrijk de afgelopen decennia bestuurde, maar onlangs in electorale vergetelheid was geraakt.

• Laurent Berger, 55, is een voormalig hoofd van een van de belangrijkste vakbonden in Frankrijk, de gematigde CFDT. Hij heeft een verleden van sterke oppositie tegen de RN. Berger heeft gezegd dat hij geen premier wil worden, maar anderen ter linkerzijde hebben zijn naam naar voren geschoven en gezegd dat hij een verenigend figuur en een populair alternatief voor Melenchon zou kunnen zijn.

Gevolgen Europese Unie

De onzekerheid zal gevolgen hebben voor zowel Frankrijk als de EU, gezien de buitenproportionele rol van Parijs in het beïnvloeden van het beleid van het blok, samen met Duitsland. Verder bestaat het risico dat links als onderdeel van de regering zal leiden tot een onhoudbare fiscale situatie. De staatschuld is hoog, evenals het nog altijd oplopende begrotingstekort. Er is in Frankrijk weinig ruimte om de belastingen te verhogen en een groot deel van de sociale voorzieningen (inclusief de pensioenen) lopen via de begroting.

Le Pen in 2027

Marine Le Pen heeft nu de luxe positie dat ze geen enkele verantwoordelijkheid hoeft te dragen, terwijl nu al is te voorzien dat een ruzie tussen links onderling of de grote tegenstellingen tussen links en Macron er voor zullen zorgen dat haar kansen bij de presidentsverkiezingen in 2027 zullen toenemen.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer