Europa’s geopolitieke kantelpunt

Nu Trump het Amerikaanse buitenlandbeleid hervormt, staat Europa voor cruciale beslissingen over fiscale, defensie- en handelsstrategieën die haar economische toekomst zullen bepalen.

Europa staat mogelijk op een beslissend kantelpunt. Met de Duitse verkiezingsuitslag in handen, wordt het continent geconfronteerd met fundamentele vragen over de relatie met Amerika, Rusland en China die haar welvaart voor de komende decennia zullen vormgeven. De Duitse verkiezingen bieden potentieel voor significante fiscale verandering, nu alle leden van de Bondsdag voor het afschaffen van de schuldenrem. Met de zakelijk georiënteerde christendemocraten klaar om een coalitieregering te vormen en de liberale FDP – fervente verdedigers van de schuldenrem – die de parlementaire drempel niet heeft gehaald, zou Europa’s grootste economie eindelijk kunnen afstappen van decennia van zelfvernietigende fiscale bezuinigingen.

Germanificatie van Europa

Dit is belangrijk omdat Europa heeft geleden onder de Germanificatie van Europa – een destructief procyclisch beleid dat in de westerse wereld sinds de jaren ’30 niet meer is gezien. Wanneer economieën verzwakten, verhoogden regeringen belastingen en bezuinigden ze op uitgaven, waardoor neergang werd verdiept in plaats van verzacht. Tegelijkertijd staat Europa voor een dramatische geopolitieke verschuiving. De regering-Trump signaleert Amerika’s afnemende toewijding aan de NAVO, waardoor Europese leiders veiligheidsstrategieën moeten heroverwegen. Terwijl sommigen pleiten voor enorme verhogingen in defensie-uitgaven, zou deze aanpak extreme partijen aan beide politieke uiteinden kunnen versterken die verrassend pacifistische posities delen.

Het meest cruciaal is dat Europa moet beslissen of het waardengedreven buitenlandbeleid blijft prioriteren of dat het haar economische belangen nastreeft. Onder Biden kreeg Europa steun voor de strijd in Oekraïne. Daarvoor in ruil moest Europa deelnemen aan de anti-China coalitie van de Verenigde Staten. Logica suggereert dat Europa nu warmere betrekkingen met China zou moeten nastreven – een cruciale handelspartner die kansen biedt in alles van wat Europa nodig heeft, waarmee de Europese consument profiteert van lagere prijzen en de ECB kan profiteren van deze overwinning op de opgelopen inflatie. Toch wijzen opmerkelijk genoeg de eerste verklaringen van Duitslands nieuwe leiderschap op een verdubbeling van confronterende standpunten tegenover zowel Rusland als China, ondanks verminderende Amerikaanse steun.

Neutraal Europa tussen China en de Verenigde Staten

De aandelenmarkten van China en Duitsland (twee van de best presterende dit jaar) zouden elkaar kunnen versterken. Daarmee verslaan beide markten mogelijk ook de Amerikaanse aandelenmarkt. Aangezien Trump zijn succes afmeet aan de prestaties van die Amerikaanse aandelenmarkt, is dat de manier om Trump te verslaan. Ondertussen presteren opkomende markten steeds beter terwijl ze nieuwe handels- en financieringsrelaties opbouwen, onafhankelijk van westers toezicht.

Voor investeerders creëert dit een fascinerende divergentie. Terwijl Europa en Amerika worstelen met aanzienlijke beleidsonzekerheden, bieden opkomende economieën meer stabiliteit en groeipotentieel. China zal waarschijnlijk komende weken zich meer toewijden aan economische impulsend, terwijl landen van Brazilië tot Indonesië beleid implementeren dat hun langetermijnrendementen stabiliseert. Zelfs de versterkende yen van Japan, die van 160 naar 150 tegenover de dollar beweegt zorgt er voor dat Chinese industrieën makkelijker kunnen concurreren met Japanse tegenhangers.

Europa’s geopolitieke kantelpunt

Europa’s uitdaging is het vermijden van haar historische neiging tot zelfdestructief beleid door de schuldenrem en deze door middel van de Germanificatie van Europa ook de facto op te leggen aan andere EU-leden. Het continent kan fiscale hervorming, pragmatische internationale betrekkingen (met China, maar ook met Rusland) en handelskansen met opkomende machten omarmen – of vasthouden aan ideologische posities die steeds meer losstaan van de economische realiteit. De markten lijken te wedden op het eerste, maar de geschiedenis maant tot voorzichtigheid over het laatste.

Te midden van snelle ontwikkelingen rond Rusland/Oekraïne heeft de aandacht van beleggers begrijpelijkerwijs verschoven naar de talrijke implicaties voor risicovolle beleggingen in het geval van een oplossing. Op dit moment v schatten we dat het Oekraïense staatsobligaties al een waarschijnlijkheid van ~60% voor een duurzaam staakt-het-vuren inprijst. Het optimisme van beleggers over Europese aandelen is dit jaar sterk geweest, en de mogelijkheid van een vredesakkoord heeft extra brandstof gegeven aan een rally van ~10% in Europese aandelen tot nu toe dit jaar. Tegen deze achtergrond geloven we dat een blik onder de oppervlakte van recente krantenkoppen, wat we onlangs probeerden in Rusland/Oekraïne – Aanpak van Misvattingen, gerechtvaardigd is.

De grootschalige wederopbouw van Oekraïne zal een belangrijk aandachtspunt voor beleggers zijn, maar de omvang en financiering van een dergelijke inspanning blijven onduidelijk. De meest verspreidde schatting is de beoordeling van de Wereldbank van eind 2023 over de wederopbouwbehoefte in Oekraïne van US$486 miljard, die onlangs is bijgewerkt naar US$524 miljard. Deze schatting gaat wel uit van herstel naar de relatief hoge standaard van vóór de oorlog, inclusief het huidige door Rusland bezette grondgebied. Verder zijn dit wel de verwachte uitgaven zijn over een periode van 10 jaar. Een middenschenario van ~US$26 miljard per jaar aan extra wederopbouwuitgaven is redelijk en staat gelijk aan ~1% van de jaarlijkse Europese bouwuitgaven. 

Opnieuw Russisch gas voor Europa

Het vooruitzicht dat Russisch gas weer naar Europa stroomt is ook een belangrijk discussiepunt, maar ook dit is niet eenvoudig. Gasafhankelijke Europese aandelen hebben een recente rally genoten op het vooruitzicht van lagere energieprijzen als Russisch gas weer naar Europa mag stromen. Maar wat zijn de praktische beperkingen? Ten eerste is het opmerkelijk dat vier van de vijf Russische pijpleidingen naar Europa aanzienlijke uitdagingen hebben voor het hervatten van de stroom, waaronder reparatie van schade en regelgevende hindernissen. Wel wordt één van de pijpleidingen ironisch genoeg door een oud-officier van de Stasi met Amerikaans geld gerepareerd.  Ten tweede zijn er in de tussentijd nieuwe gascontracten getekend met nieuwe handelspartners, komt er meer Amerikaans LNG in Europa aan en blijft de vraaggroei zwak, wat betekent dat het incrementele aandeel van de taart dat hernieuwde stromen Russisch gas zouden kunnen nemen mogelijk beperkter is.

Het is ook juist om te zeggen dat de politieke overwegingen complex zijn, en concluderend zou ons meest plausibele vredesgerelateerde scenario kunnen leiden tot ~10bcm/jaar Russisch gas dat terugkeert naar Europa, wat de import potentieel op ~25bcm brengt, ruim onder de niveaus van vóór de oorlog van ~160bcm.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief 

Voor tussentijdse updates, volg Auréus op Linkedin