Het rendement op financiële markten is voor een belangrijk deel het gevolg van ontwikkelingen in de economie, de liquiditeit en de waardering. Op lange termijn heeft waardering een grote invloed op het rendement, maar op korte termijn is de invloed verrassend klein. The market can stay irrational longer than you can stay solvent, aldus John Maynard Keynes. Op korte termijn is de ontwikkeling van de economie en de liquiditeit veel belangrijker. Liquiditeit is er in twee vormen, via de commerciële banken of via de centrale bank. Sinds de Grote Financiële Crisis werd er met liquiditeit tijd gekocht, maar nu centrale banken de rente normaliseren neemt ook de impact van liquiditeit af. Wat overblijft is de economie. De economie heeft een grote invloed op de winstontwikkeling en op lange termijn volgen aandelen de groei van de winst per aandeel. Die groei zal versnellen als gevolg van kunstmatige intelligentie.
Recessie onwaarschijnlijk, maar onvoorspelbaar
Niet goed voor de winstontwikkeling is uiteraard een recessie, iets wat dit keer met een zachte landing voorkomen is. Recessies zijn echter voor een deel onvoorspelbaar, omdat een typische recessie begint met een externe schok. Voeg dat bij de onvoorspelbaarheid van de aanstaande Amerikaanse president en dat betekent meteen dat kans op een recessie niet nul is. Tegelijkertijd kan een sterke economie tegen een stootje en per saldo is het beleid van Trump goed voor de economie. Bovendien wordt er in China veel aan gedaan om de economie te stimuleren, liggen de twee verloren decennia in Japan alweer ver achter ons en staat India waar China twintig jaar geleden stond. Het gewicht van Azië in de wereldeconomie neemt toe en dat alleen al zorgt voor een hogere groeivoet voor de wereld.
Krachtige Amerikaanse economie
De Amerikaanse economie draait om de Amerikaanse consument. Die staat er goed voor met nagenoeg volledige werkgelegenheid, stijgende lonen en afnemende inflatie. Bovendien is de Amerikaanse consument dankzij de aandelen- en de vastgoedmarkt rijker dan ooit. Naast de consument profiteert de economie ook van stijgende overheidsbestedingen. Dat zorgt wel voor een fors begrotingstekort en het is nog altijd de vraag wat de aanpak van Trump is.
De enige manier om de groei van de Amerikaanse economie vol te houden is om het begrotingstekort op te laten lopen, maar de beoogd minister van financiën onder Trump wil met een 3-3-3 beleid inzetten op meer begrotingsdiscipline (een tekort van maximaal 3 procent), een economische groei van 3 procent en 3 miljoen vaten olie per dag (of gas-equivalent) extra. Als dat wordt gerealiseerd, drukt dat de inflatie en daarmee ook de rente. Importheffingen zijn waarschijnlijk niet meer dan een manier om bilaterale gunstige deals te sluiten.
Europese zorgen
Zorgenkind blijft de Europese economie en dan met name Frankrijk en Duitsland, ook nog twee kernlanden. In Duitsland zijn er binnenkort verkiezingen en daar is voldoende fiscale ruimte om de economische groei aan te jagen, mits de Duitse grondwet wordt aangepast en dat is nog niet zo eenvoudig. Die fiscale ruimte is er niet meer in Frankrijk en eigenlijk is alleen de terugkeer van de Franse franc een oplossing die Frankrijk kan redden.
Toch is Europa dit jaar niet volledig kansloos. Het einde van oorlog in Oekraïne is een positieve impuls, en onder hoge druk worden wellicht de Draghi-hervormingen doorgevoerd. Ook kan Europa profiteren van een aantrekkende groei in China, hoewel de Chinezen bizar snel alle Europese exportmarkten hebben overgenomen. De kracht van Europa zit nog altijd in diversiteit en creativiteit, de zwakte helaas in het vermogen om dit om te zetten in klinkende. Europese Nobelprijswinnaars nemen maar al te vaak het eerste ticket naar de VS.
Combinatie van productiviteitsgroei en aanbodeconomie
Het bijzondere aan deze periode is dat groei-impuls op het gebied van de productiviteit samenvalt met de groeimpuls van de aanbodseconomie (supply-side-economics). Vooralsnog zien we dit vooral in de VS en Argentinië in de vorm van onder meer deregulering, lagere belastingen, maar als het succes van Milei een vervolg krijgt onder Trump zullen vele landen volgen. Het is in de afgelopen honderd jaar niet eerder voorgekomen dat zo’n productiviteitsimpuls wordt gecombineerd met deze impulsen aan de aanbodzijde van de economie. De laatste keer was tijdens de roaring twenties. Mogelijk dat de productiviteitsimpuls dit keer zelfs hoger is dan toen, er valt in ieder geval veel meer te dereguleren. Deze combinatie is goed voor de bedrijfsresultaten en aangezien op lange termijn aandelen altijd de winst per aandeel volgen, is er ook voldoende opwaarts potentieel voor nog een jaar met een bovengemiddeld rendement op de aandelenmarkt.
Lange tijd rekende Nederland met vier procent. Pensioenfondsen gingen ervan uit dat hun beleggingen gemiddeld dat rendement haalden. Toekomstige uitkeringen