Déjà-vu
09 september 2025
Frankrijk, ooit de stabiele ruggengraat van de eurozone naast Duitsland, bevindt zich opnieuw in een politieke en financiële vrije val. Op maandag viel premier François Bayrou na slechts negen maanden, waarmee Frankrijk opnieuw zonder functionerende regering zit.
De val van Bayrou
Bayrou’s regering kwam ten val door een motie van wantrouwen die werd gesteund door 364 tegen 194 stemmen. Hij riskeerde zijn premierschap door parlementaire steun te zoeken voor zijn drastische bezuinigingsplannen: een pakket van 44 miljard euro aan belastingverhogingen en uitgavenverlagingen. Het voorstel om twee nationale feestdagen af te schaffen veroorzaakte nationale verontwaardiging en illustreerde perfect hoe moeilijk hervormingen zijn in Frankrijk.
“Jullie hebben de macht om de regering ten val te brengen, maar niet de macht om de realiteit weg te nemen,” waarschuwde Bayrou de parlementsleden voor de stemming. Hij zal naar verwachting vandaag zijn ontslag indienen bij president Macron, die “kennisneemt” van de stemming en binnen enkele dagen een nieuwe premier zal benoemen.
Frankrijk’s langetermijnrentes zijn gedaald tot slechts 0,14 procentpunt onder die van Italië – het kleinste verschil sinds 2008. Terwijl Italië onder Giorgia Meloni een zeldzame periode van stabiliteit kent en het begrotingstekort terugbracht van 4,3 naar een verwachte 2,8 procent, worstelt Frankrijk met een tekort van 5,78 procent van het bbp – het hoogste in de eurozone.
De staatsschuld van Frankrijk is opgelopen tot 128 procent van het nationaal product, waarmee het Europa’s derde hoogste schuldenlast heeft, alleen overtroffen door Griekenland en Italië. Deze cijfers dwingen beleggers om hun perceptie ten aanzien van Europees staatsrisico te herzien.
Macron’s erfenis van fiscale roekeloosheid
De wortels van de crisis liggen in president Macron’s beleidskeuzes sinds 2017. Zijn strategie van grootschalige belastingverlagingen zonder equivalente bezuinigingen sloeg een structureel gat in de begroting. De afschaffing van de vermogensbelasting en verlaging van bedrijfsbelastingen betekenden dat Frankrijk tegen 2023 jaarlijks 62 miljard euro aan inkomsten misliep – 2,2 procent van het bbp.
Deze maatregelen hielpen aanvankelijk wel: Frankrijk werd aantrekkelijk voor buitenlandse investeringen en de werkloosheid daalde naar 7 procent. Maar crises zoals de gilets jaunes-protesten, corona en de energiecrisis door de Oekraïne-oorlog dwongen tot kostbare noodmaatregelen die het begrotingsgat verder verdiepten.
Politieke verlamming als vicieuze cirkel
Dit is pas de derde keer sinds 1958 dat een Franse premier door het parlement wordt weggestemd. Bayrou’s voorganger Michel Barnier viel ook al na drie maanden over budgetplannen. De versnippering van de Nationale Vergadering in drie blokken – extreem links, centrum en radicaal-rechts – maakt stabiel bestuur vrijwel onmogelijk.
Marine Le Pen van de radicaal-rechtse Rassemblement National, die de meeste zetels heeft, eist nieuwe verkiezingen: “Het ontbinden van het parlement is geen optie, het is een verplichting. Zonder verkiezingen blokkeert Macron het land.” Socialistische leider Boris Vallaud roept op tot een linkse premier: “Wij zijn er klaar voor.”
Eurocrisis 2.0
Frankrijk’s crisis legt de fundamentele zwaktes van de eurozone bloot. Sinds 1999 kan Frankrijk niet meer devalueren om zijn concurrentiepositie te herstellen – een mechanisme dat decennialang hielp economische onevenwichtigheden te corrigeren. Duitse bedrijven behalen nog steeds hogere rendementen, terwijl Franse bedrijven achterblijven in een monetaire dwangbuis.
Voor internationale beleggers betekent dit wellicht een herdefiniëring van risico in Europa. Het traditionele onderscheid tussen de stabiele Noord-Europese “kern” en de riskante Zuid-Europese “periferie” vervaagt. Franse staatsobligaties verliezen hun status als veilige haven, terwijl Italiaanse obligaties plotseling aantrekkelijker lijken.
Besmettingsgevaar voor Europa
Als tweede economie van de eurozone zou een Franse staatsschuldencrisis kunnen leiden tot besmetting via grote Franse banken die actief zijn in heel Europa. Een eventuele Franse euro-exit zou waarschijnlijk het einde betekenen van de gemeenschappelijke munt en mogelijk van de EU zelf.
Bayrou’s val vergroot de politieke instabiliteit met grotere kredietuitdagingen tot gevolg . Frankrijk’s schuld-bbp-ratio zal verder stijgen. Fitch, dat Frankrijk op ‘negative outlook’ heeft staan, publiceert vrijdag een nieuwe kredietbeoordeling. Protesten en stakingen zijn gepland voor woensdag. Macron moet snel handelen om onrust in parlement en op straat te voorkomen voordat het een opstand tegen hem wordt.
De Franse crisis toont aan dat geen enkel land immuun is voor de destructieve combinatie van fiscale roekeloosheid en politieke verlamming. De vraag is niet of er een volgende crisis komt, maar of Europa er klaar voor is. Op dit moment luidt het antwoord: nee. Gelukkig is de impact op korte termijn op de beurs niet zo groot. Frankrijk gaat al jarenlang de verkeerde kant op. Er is eerder sprake van een déjà-vu door het vertrek van Barnier een jaar geleden. Het risico zit nauwelijks bij de Franse beursgenoteerde multinationals. Die zijn vrij, ze zetten hun producten wereldwijd af en kunnen overal produceren. Ze behoren vaak tot de beste bedrijven ter wereld. Het besmettingsmechanisme gaat via de Franse staatsobligaties en de Europese banken, net als eerder bij Griekenland en Italië, alleen is Frankrijk dit keer wel ‘too big to save’.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief
Gerelateerde artikelen
De winst doet het werk
Sinds begin juni beweegt de beurs vooral zijwaarts. Nu lijkt daar voorzichtig een einde aan te komen. De winsten van bedrijven zijn al die tijd gestegen, maar de koersen bleven bijna gelijk.
Meer lezen
Financiële steun voor topsporters
Talent alleen wint geen medailles. Zonder financiële steun voor topsporters blijft zelfs het grootste talent vaak gewoon onbenut.
Meer lezen
De Straat van Hormuz weer open.
De Straat van Hormuz gaat weer open, maar niet voor Iraanse olie. Wat betekent dit voor de olieprijs, inflatie, de Fed en beleggers?
Meer lezen
