De toekomst van Europa

Het is tegenwoordig eenvoudig om een negatief verhaal te schrijven over Europa. Draghi heeft er een uitgebreide analyse over geschreven. Toch dreigt het negativisme af en toe wat ver door te schieten. De kracht van Europa zit namelijk in de menselijke divergentie en creativiteit, iets waaraan straks dankzij de komst van kunstmatige intelligentie een bovengemiddeld behoefte aan is. Vergeleken met de Verenigde Staten en China blinkt Europa namelijk uit in diversiteit.  Waar er in de Verenigde Staten bij wijze van spreken 13 salesmedewerkers in een dozijn gaan en waar de hiërarchie bij Chinese bedrijven elke creativiteit de kop indrukt, zijn Europeanen eigenzinniger en creatiever. Wrijving geeft glans. Dat komt ook omdat de kracht van Europa zit in de regio’s. De verschillen tussen die regio’s zijn groot en bij elkaar zorgt juist dat voor een krachtig ecosysteem

Het probleem is de soevereine natiestaat

Europa zou prima federatief kunnen samenwerken, maar daarvoor zitten de soevereine nationale staten in de weg. De macht van de natiestaten moet worden verdeeld, deels naar een federatief Europa en deels over de regio’s. Dat lost het democratisch tekort op en zorgt dat er nog enige kans is om de euro te behouden. Bovendien ontstaat daarmee de kans om vergaand te dereguleren. Door de natiestaten is de euro de grote splijtzwam in Europa. De problemen die bijvoorbeeld Frankrijk nu heeft, zouden er zonder de euro niet zijn geweest, maar ook zonder Frankrijk in een federatie Europa niet zijn geweest. De euro is ook de reden dat het VK, Zwitserland en Scandinavië niet volledig meedoen. Zonder euro is Europa opeens twee keer zo groot en dus internationaal ook twee keer zo machtig.

Europa heeft andere keuzes gemaakt

Tot begin deze eeuw steeg de productiviteit in Europa sneller dan in de Verenigde Staten. Het grootste verschil is dat Europa die productiviteitsstijging heeft gebruikt om de vrije tijd te verhogen in plaats van het inkomen, terwijl de Verenigde Staten het tegenovergestelde hebben gedaan. Verder is bij het meten van de productiviteitsontwikkeling de val van de muur van belang. Waar Amerikanen vooral te maken hadden met immigranten uit Latijns-Amerika, gingen de mensen uit het voormalige Oostblok op en neer. Daarmee is niet alleen in het voormalige West-Europa de levensstandaard, maar vooral ook die in het voormalige Oostblok sterk vergroot. Die hogere levenstandaard zorgt in Europa ook voor bijvoorbeeld beter onderwijs en betere gezondheidszorg. Wellicht hebben we hier niet de topuniversiteiten die er in de Verenigde Staten en China zijn, maar wel beter onderwijs over de breedte.

Het belang van Europa in de wereld

Tegen het einde van de eeuw zal het aandeel van de EU in de wereldbevolking naar verwachting krimpen van 6 naar 4 procent. Het aandeel van de EU in het wereldwijde BBP zou in dezelfde periode met de helft kunnen afnemen. Tegen 2050 zal geen enkel Europees land deel uitmaken van de G7-groep van ’s werelds grootste economieën. Hoewel Europa waarschijnlijk een relatief hoge levenskwaliteit zal blijven bieden, zal het totale gewicht op de wereldschaal zeker afnemen, omdat andere landen de achterstand inhalen of een voorsprong nemen. Overigens is een meer gelijkmatige en evenwichtige ontwikkeling wereldwijd eerder een plus dan een min.

Onderscheidend vermogen Europa

Haar comparatieve voordeel van Europa ligt in het vermogen om controversiële kwesties op te lossen door middel van een op feiten gebaseerde dialoog en resultaatgerichte onderhandelingen. Dit vermogen zal cruciaal zijn voor het oplossen van toekomstige mondiale uitdagingen waarmee de wereld vandaag wordt geconfronteerd. De terugkeer van de machtspolitiek en de afwijzing van de universalistische agenda door sommige landen heeft de taak moeilijker, maar niet onmogelijk gemaakt. Europa zal gewoon harder zijn best moeten doen. Verder ligt Europa van nature voorop op het gebied van internationale handel en diplomatie. Lang was het juridisch kader onze kracht, maar de hoeveelheid regels is tegenwoordig eerder een zwakte geworden. Verder is Europa een beetje zoals Italië na de val van het Romeinse rijk. Het land is er nooit meer bovenop gekomen, maar heeft ons wel Opera, de Renaissance en Ferrari geschonken.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief 

Voor tussentijdse updates, volg Auréus op Linkedin