De pionier: de revolutie van Lubna Olayan

In een deel van de wereld waar traditie vaak sterker spreekt dan verandering, heeft één vrouw decennialang alle conventies getart en de weg geplaveid voor generaties die na haar zouden komen. Lubna Suliman Olayan, geboren in 1955 in het conservatieve hart van Saoedi-Arabië, is niet zomaar een zakenvrouw – zij is een revolutionair die met haar blote handen het glazen plafond heeft verbrijzeld dat eeuwenlang boven Arabische vrouwen hing.

Het verhaal van Lubna Olayan begint niet bij haar geboorte, maar al bij de visie van haar vader, Sulaiman Olayan. In een tijd waarin de meeste Saoedische vaders hun dochters voorbereidde op huiselijk leven, maakte Sulaiman een radicale keuze: hij zou al zijn kinderen, inclusief zijn dochters, een universitaire opleiding geven. Deze beslissing zou de koers van de Arabische zakenwereld voor altijd veranderen. Lubna behaalde haar bachelor in de landbouwwetenschappen aan Cornell University en later haar MBA aan Indiana University. Maar het was niet de kennis uit de boeken die haar zou definiëren – het was haar moed om die kennis toe te passen in een wereld die haar nog niet klaar stond te accepteren.

De eenzame krijger

Op 15 april 1983 zat Lubna aan de eettafel met haar vader na negen jaar in Amerika. Toen hij vroeg wat ze ging doen nu ze terug was in Saoedi-Arabië, kon zij niet weten dat dit gesprek de geschiedenis zou ingaan. Haar vaders voorstel om de volgende dag te beginnen als zijn uitvoerend assistent, zou het begin markeren van een 36-jarige reis die de fundamenten van de Saoedische zakenwereld zou doen beven.

Achttien jaar lang was Lubna de enige vrouw bij Olayan Financing Company. Achttien jaar waarin zij elke dag bewees dat vrouwen niet alleen konden concurreren in de zakenwereld, maar konden excelleren. Wanneer zij fabrieken bezocht, waren er geen toiletten voor vrouwen. Wanneer zij vergaderingen bijwoonde, was zij vaak de enige vrouwelijke stem in een zee van mannen. Maar zij hield vol, gedreven door een simpele maar krachtige vraag: “Hoe kan onze samenleving vooruitgang boeken als 50 procent van de bevolking niet mag bijdragen?”

De stille revolutie

In 2001 kwam het moment waarop Lubna besloot dat achttien jaar van eenzaamheid genoeg was. Zij nam een besluit dat op dat moment even gewaagd was als revolutionair: zij ging een tweede vrouw aanstellen. Deze beslissing, die maanden van zorgvuldige planning vergde en delicate onderhandelingen met conservatieve partners, zou de katalysator worden voor een stille maar onontkoombare transformatie. Wat begon met één extra vrouw, groeide geleidelijk uit tot een programma dat honderden Saoedische vrouwen werk zou bieden. Lubna begon voorzichtig, eerst in de fabrieken waar vrouwen medische schorten produceerden, later in de kantoren waar sommige afdelingen gescheiden waren en andere gemengd. Het was cruciaal, zoals zij zelf zei, “om er niet over te praten” – de revolutie moest onder de radar plaatsvinden om problemen te voorkomen.

Vandaag werken er ongeveer 500 vrouwen bij Olayan Financing Company, een klein maar betekenisvol deel van de 16.000 werknemers in het Midden-Oosten. Elk van deze vrouwen staat op de schouders van Lubna’s moed.

Een erfenis van verandering

Lubna Olayan’s impact reikt veel verder dan de grenzen van haar bedrijf. In 2004 werd zij de eerste vrouw die werd benoemd in de raad van bestuur van een beursgenoteerd bedrijf in Saoedi-Arabië. In 2019 brak zij opnieuw een barrière door de eerste vrouw te worden die een Saoedische bank leidde, toen zij voorzitter werd van Saudi British Bank (SABB).

Maar misschien nog belangrijker is haar filantropische werk. Door de Olayan Foundation heeft zij bijgedragen aan de oprichting van de Suliman S. Olayan School of Business aan de American University of Beirut, die nu een van de toonaangevende business schools in het Midden-Oosten is. Zij zit in het bestuur van Alfanar, ’s werelds eerste venture philanthropy organisatie in de Arabische wereld, en ondersteunt talloze initiatieven op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg en gemeenschapsontwikkeling.

Internationale erkenning

De wereld heeft Lubna’s bijdragen niet onopgemerkt gelaten. Time Magazine plaatste haar in 2005 op de lijst van 100 Meest Invloedrijke Mensen. Forbes rangschikt haar regelmatig als een van de machtigste vrouwen ter wereld. Fortune Magazine heeft haar meerdere malen genoemd als een van de 50 Machtigste Vrouwen internationaal. Zij zit in de raden van bestuur van vooraanstaande internationale instellingen zoals INSEAD, Cornell University, MIT Corporation, en het World Economic Forum. Zweden eerde haar met de prestigieuze Orde van de Poolster voor haar bijdragen aan de Zweeds-Saoedische economische betrekkingen. Deze erkenningen zijn niet alleen persoonlijke triomfen, maar symbolen van de vooruitgang die mogelijk is wanneer talent en vastberadenheid de kans krijgen om te floreren.

Een familiebedrijf met wereldwijde Impact

Onder Lubna’s leiding groeide de Olayan Group uit tot een van de grootste en meest gerespecteerde familieconcerns in het Midden-Oosten, met een geschat vermogen van meer dan 10 miljard dollar. Het bedrijf, opgericht in 1947 door haar vader, is actief in meer dan 40 bedrijven, vaak in partnerschap met toonaangevende multinationals. Van distributie en productie tot diensten en investeringen – de Olayan Group is een pilaar van de Saoedische economie geworden. Maar cijfers vertellen slechts een deel van het verhaal. De werkelijke prestatie van Lubna ligt in hoe zij een bedrijf heeft geleid met integriteit, visie en een diep besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid. In 2004 richtte zij het Olayan National Women’s Action Program for Recruitment and Development (OnWard) op, een programma specifiek gericht op het rekruteren en ontwikkelen van Saoedische vrouwelijke professionals.

De persoonlijke prijs van pionieren

Achter elke revolutionair schuilt een mens, en Lubna Olayan is geen uitzondering. Getrouwd met de Amerikaanse advocaat John Xefos en moeder van drie dochters, heeft zij altijd het delicate evenwicht moeten vinden tussen haar publieke rol als zakenleider en haar privéleven als echtgenote en moeder. Haar kinderen zijn opgegroeid in Riyadh, een bewuste keuze die haar verbondenheid met haar thuisland onderstreept. De druk die op haar schouders rustte, was immens. Als dochter van de baas voelde zij extra druk om te slagen, wetende dat haar falen niet alleen haar eigen reputatie zou schaden, maar ook de kansen van andere vrouwen die na haar zouden komen. Elke beslissing, elke succes, elke fout werd door een vergrootglas bekeken door een samenleving die nog steeds worstelde met veranderende genderrollen.

Toen Lubna Olayan in 2019 aftrad als CEO van Olayan Financing Company na meer dan drie decennia aan het roer, markeerde dit niet het einde van een carrière, maar het begin van een nieuwe fase. Haar benoeming tot voorzitter van SABB in hetzelfde jaar bewees dat haar invloed alleen maar groeide. Onder haar leiding bereikte SABB een totale operationele inkomst van 1,8 miljard dollar in de eerste negen maanden van 2020. Maar statistieken kunnen de ware impact van Lubna Olayan niet volledig vatten. Haar grootste prestatie ligt niet in de winsten die zij heeft gegenereerd of de posities die zij heeft bekleed, maar in de deuren die zij heeft geopend voor anderen. Elke Saoedische vrouw die vandaag een leiderschapsrol bekleedt, elke dochter die droomt van een carrière in het bedrijfsleven, staat op de fundamenten die Lubna heeft gelegd.

Lessen voor de Toekomst

Het verhaal van Lubna Olayan biedt waardevolle lessen voor leiders over de hele wereld. Ten eerste toont het aan dat echte verandering tijd en geduld vereist. Haar aanpak was niet confronterend maar strategisch, niet luidruchtig maar effectief. Zij begreep dat duurzame verandering van binnenuit moet komen en dat respect moet worden verdiend, niet geëist. Ten tweede illustreert haar verhaal het belang van medestanders. Hoewel Lubna de moed had om de weg te effenen, had zij de steun nodig van haar familie, collega’s en zelfs regeringsfunctionarissen die ook vrouwen en dochters hadden die wilden werken. Verandering is zelden een solo-onderneming. Ten derde bewijst haar succes dat diversiteit niet alleen een morele imperatief is, maar ook een economische noodzaak. Haar vraag – “Hoe kan onze samenleving vooruitgang boeken als 50 procent van de bevolking niet mag bijdragen?” – is even relevant in Amsterdam als in Riyadh, even urgent in 2025 als in 1983.

Het economische argument: Van Japan tot de hele wereld

Lubna’s intuïtie over het economische potentieel van vrouwelijke participatie wordt vandaag breed ondersteund door economisch onderzoek. Haar pionierswerk in Saoedi-Arabië kadert perfect binnen een wereldwijde trend waarin landen hun economisch groeipotentieel proberen te optimaliseren door het volledig inzetten van vrouwen in de arbeidsmarkt.

Een van de meest opvallende voorbeelden hiervan is Japan onder Prime Minister Shinzo Abe’s “Abenomics” beleid. Japan wist ondanks een krimpende beroepsbevolking indrukwekkende economische groei per capita te realiseren tussen 2012 en 2019, waarbij een belangrijke bijdrage kwam van de stijgende arbeidsparticipatie van vrouwen. De vrouwelijke arbeidsparticipatie steeg van 63 procent in 2012 naar 74 procent in 2022. Analisten schatten dat als Japan’s vrouwelijke arbeidsparticipatie gelijk zou zijn aan andere G7-landen, het BBP per capita met vijf procent zou kunnen stijgen. Deze Japanse “Womenomics” benadering toont aan hoe landen die demografische uitdagingen aangaan door het benutten van hun vrouwelijke talent, opmerkelijke resultaten kunnen bereiken. Onderzoek suggereert zelfs dat het elimineren van barrières voor vrouwen in STEM-vakken in Japan de productiviteitsgroei met 20 procent zou kunnen versnellen.

Het bredere economische argument is overtuigend. McKinsey Global Institute berekent dat het sluiten van de genderkloof wereldwijd tot 12 biljoen dollar aan extra BBP zou kunnen toevoegen tegen 2025, of 11 procent groei. Zelfs een meer realistisch scenario waarbij elk land de vooruitgang matcht van het snelst verbeterende land in hun regio, zou het wereldwijde BBP met 12 biljoen dollar kunnen verhogen over tien jaar. Demografie heeft inderdaad een cruciale invloed op het groeipotentieel van een economie, maar zoals Lubna Olayan al decennia geleden begreep, is het zonde als een groot deel van de demografische groei niet wordt benut. Het concept van een “gender dividend” – vergelijkbaar met het demografisch dividend – dat ontstaat wanneer landen investeren in het vergroten van vrouwelijke arbeidsparticipatie en productiviteit. Dit is precies wat Lubna voorstond toen zij vroeg hoe een samenleving kon vooruitgaan met de helft van de bevolking aan de zijlijn.

Conclusie: Een blijvende revolutie

Het verhaal van Lubna Olayan is nog lang niet ten einde. Op 70-jarige leeftijd blijft zij actief als voorzitter van SABB en lid van talloze besturen. Haar invloed op de volgende generatie leiders groeit met elke dag. Maar misschien is haar grootste triomf dat wat ooit revolutionair was, nu normaal begint te worden. In een wereld die nog steeds worstelt met gendergelijkheid, staat Lubna Olayan als een baken van wat mogelijk is wanneer moed, visie en doorzettingsvermogen samenkomen. Zij heeft niet alleen het glazen plafond gebroken – zij heeft het volledig gesloopt en de brokstukken gebruikt om bruggen te bouwen voor anderen.

Haar boodschap aan de wereld is eenvoudig maar krachtig: verandering is mogelijk, maar het vereist moed om de eerste stap te zetten, wijsheid om de juiste strategie te kiezen, en vooral de vastberadenheid om vol te houden wanneer de weg moeilijk wordt. In dat opzicht is Lubna Olayan niet alleen een zakenvrouw of een pionier – zij is een lichtend voorbeeld van wat menselijke vastberadenheid kan bereiken. De revolutie die zij begon in 1983 aan een eettafel in Riyadh, echoot nog steeds door de gangen van macht in het Midden-Oosten en ver daarbuiten. En dat is misschien wel de mooiste erfenis van allemaal: een wereld waarin de droom van elke jonge vrouw om leider te worden niet langer onmogelijk lijkt, maar simpelweg de volgende logische stap.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief 

Voor tussentijdse updates, volg Auréus op Linkedin