De kracht van het verhaal

De mens is een verhalend wezen. Yuval Noah Harari betoogde al dat het vermogen om verhalen te vertellen en erin te geloven de mens onderscheidt van alle andere soorten. Verhalen maakten het mogelijk dat grote groepen mensen gingen samenwerken, lang voordat er sprake was van staten of wetten. Religies, politieke ideologieën en nationale mythes vormden eeuwenlang het fundament waarop samenlevingen werden gebouwd. Maar in de eenentwintigste eeuw zijn die grote verhalen naar de achtergrond gedrongen. De secularisering heeft religie gemarginaliseerd, ideologieën als het communisme en het neoliberalisme hebben hun glans verloren, en het vertrouwen in instituties brokkelt af. Tegelijkertijd is het vermogen om verhalen te vertellen groter dan ooit. Sociale media, podcasts, documentaires en kunstmatige intelligentie produceren een onophoudelijke stroom van narratieven die strijden om onze aandacht. De mens zoekt nog altijd naar verhalen die richting geven.

Voor beleggers is dat geen abstract filosofisch gegeven, maar een zeer praktisch inzicht. Beleggen is namelijk onlosmakelijk verbonden met verhalen. Elke beleggingsbeslissing berust op een overtuiging over de toekomst, en overtuigingen worden gevormd door narratieven. Het verschil tussen een belegger die vasthoudt aan zijn positie wanneer markten dalen en een belegger die in paniek verkoopt, is zelden een verschil in analytisch vermogen. Het is een verschil in de kracht van het verhaal dat aan de belegging ten grondslag ligt.

Het verhaal van een indexfonds

Een indexfonds vertelt geen verhaal. Het zegt alleen: koop de markt. Dat is een efficiënte manier om rendement te behalen, maar het biedt de belegger geen anker wanneer de stormen opsteken. Een index is als het ware gemaakt om verkocht te worden zodra de belegger even niet in de markt wil zitten. De drempel om uit te stappen is laag, want er is geen overtuiging die de belegger aan zijn positie bindt. Het gevolg is zo voorspelbaar als het pijnlijk is: particuliere beleggers kopen systematisch op de top en verkopen op de bodem. Uit onderzoek blijkt dat dit gedrag hen gemiddeld zo’n twee procentpunt per jaar aan rendement kost — niet door verkeerde fondskeuze, maar puur door slechte timing. Over een beleggingshorizon van twintig jaar is dat het verschil tussen een comfortabele oude dag en een financiële teleurstelling.

Thematisch beleggen biedt een uitweg uit deze val. Wie belegt in een thema zoals de energietransitie, de opkomst van kunstmatige intelligentie en de zoektocht naar nationale zelfvoorziening heeft een verhaal dat richting geeft. Dat verhaal verdwijnt niet bij de eerste koersdaling. Integendeel, een tijdelijke terugval in een aandeel dat profiteert van de structurele vraag naar rekenkracht wordt door de thematische belegger gezien als een koopmoment, terwijl de indexbelegger het al snel zal ervaren als een signaal om het hazenpad te kiezen. Het thema fungeert als een kompas dat de belegger op koers houdt wanneer de zee ruw wordt.

Voordelen thematisch beleggen

Maar de voordelen van thematisch beleggen reiken verder dan gedragsbescherming. De traditionele belegger denkt in landen en sectoren. Hij koopt de Nederlandse markt, of de technologiesector, of obligaties uit opkomende markten. Die indeling was logisch in een wereld van nationale economieën en duidelijk afgebakende industrieën, maar ze past steeds slechter bij de realiteit van vandaag. De grote thema’s van onze tijd (kunstmatige intelligentie, energieonafhankelijkheid, vergrijzing) snijden dwars door landen en sectoren heen. Wie wil profiteren van de explosieve groei van AI moet niet alleen kijken naar de techbedrijven die de modellen bouwen, maar ook naar de energiebedrijven die de stroom leveren, de chipfabrikanten die de rekenkracht produceren, de koelspecialisten die de datacenters draaiende houden en de kabelleggers die de optische verbindingen aanleggen. Een sectorindeling mist die keten. Een thematische benadering volgt haar.

Daar komt bij dat thematisch beleggen een antwoord biedt op een van de lastigste kenmerken van de huidige aandelenmarkten: de extreme concentratie van rendementen. In een gemiddeld jaar is slechts een klein percentage van alle aandelen verantwoordelijk voor het leeuwendeel van het totale rendement. De meerderheid van de aandelen presteert onder het gemiddelde. Voor een wereldwijde actieve belegger betekent dit dat hij overal verstand van moet hebben, van Japanse banken tot Braziliaanse mijnbouwers, terwijl het rendement uiteindelijk wordt bepaald door een handvol namen. De indexbelegger maakt als een’free rider’ gebruik van al het werk van deze actieve beleggers en koop niet de naald uit de hooiberg, maar de hele hooiberg.  De thematische belegger kan zich concentreren. Hij hoeft niet het hele universum te doorgronden, maar kan zijn energie richten op het begrijpen van de dynamiek binnen een specifiek thema. Daarmee is hij beter in staat om de winnaars van morgen te onderscheiden van de verliezers.

De grote thema’s van dit moment

De grote thema’s van dit moment zijn niet moeilijk te identificeren. De niet-lineaire versnelling van kunstmatige intelligentie verandert elke industrie die ze raakt. De structurele vraag naar rekenkracht overtreft het aanbod en drijft investeringen in de gehele waardeketen. Landen over de hele wereld verdubbelen hun inspanningen op het gebied van energieonafhankelijkheid en technologische soevereiniteit. De waarde van fysieke schaarste neemt toe in een wereld waarin digitale producten steeds goedkoper worden. En de maatschappelijke gevolgen van deze verschuivingen, van veranderingen op de arbeidsmarkt tot doorbraken in de gezondheidszorg, creëren nieuwe beleggingskansen die geen enkele sectorindeling kan vangen.

Thematisch beleggen is uiteindelijk niets anders dan het verbinden van een beleggingsstrategie aan een krachtig verhaal over de toekomst. In een tijd waarin de oude grote verhalen hun bindende kracht hebben verloren, biedt het thema de belegger iets wat een index nooit kan bieden: overtuiging. En overtuiging is in de beleggingswereld geen luxe. Het is het verschil tussen rendement behalen en rendement vernietigen.

Han Dieperink, Chief Investment Officer

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via

www.aureus.eu/nieuwsbrief