De energietransitie als thema
01 maart 2026
De energietransitie bestaat uit meer dan zonnepanelen en windmolens. De toenemende elektrificatie van transport, verwarming, industrie en datacenters zorgt voor een groei in de vraag naar elektriciteit die voor de komende tien tot twintig jaar vrij eenvoudig te voorspellen is. Die voorspelbaarheid maakt de energietransitie fundamenteel anders dan meer cyclische thema’s zoals bijvoorbeeld defensie-uitgaven, die nu eenmaal sterk afhankelijk zijn van politieke voorkeuren en geopolitieke ontwikkelingen. Oorlog is van nature gelukkig cyclisch van aard.
Wij hebben bewust gekozen voor de energietransitie als alternatief voor de defensie-industrie, waar de waarderingen inmiddels zijn opgelopen na de verhoging van de NAVO-norm naar vijf procent van het bruto binnenlands product. Veel upside lijkt daar niet meer in te zitten, wel downside. De energietransitie wordt gedreven door een combinatie van ecologische noodzaak, economische rationaliteit en technologische vooruitgang die zich onafhankelijk van kortetermijnpolitiek voortzet.
Het netwerk als bottleneck
De kern van het energietransitie-thema ligt in de noodzakelijke uitbreiding en modernisering van elektriciteitsnetwerken. Terwijl hernieuwbare energieopwekking veel aandacht krijgt, vormt de infrastructuur die deze energie moet distribueren en beheren een even essentieel en vaak onderschat onderdeel. De toenemende elektrificatie legt een enorme druk op bestaande netwerken, zoals in Nederland pijnlijk duidelijk wordt door de wijdverspreide congestieproblemen. Op steeds meer plekken worden nieuwe aansluitingen geweigerd omdat het net de capaciteit simpelweg niet aankan. Nederland heeft de hoogste elektriciteitsprijzen in Europa, terwijl de infrastructuur achterblijft bij de groeiende vraag. De situatie is niet uniek voor Nederland maar weerspiegelt een bredere Europese en zelfs Amerikaanse achterstand. Experts schatten dat Nederland alleen al tientallen miljarden moet investeren om het net toekomstbestendig te maken. Die investeringsgolf biedt een uitzonderlijk voorspelbare groeibasis voor bedrijven die de benodigde technologie, apparatuur en diensten leveren.
Twee invalshoeken: grondstoffen en smart grid
Het investeren in de energietransitie kent in essentie twee complementaire invalshoeken. Aan de ene kant zijn er de grondstoffen en materialen die nodig zijn voor de fysieke infrastructuur, aan de andere kant de intelligente systemen en software die deze infrastructuur efficiënt maken. De energietransitie is in feite een metalen transitie, waarbij enorme hoeveelheden koper, aluminium, staal en andere metalen nodig zijn voor elektriciteitskabels, transformatoren, schakelstations en distributiesystemen. Tegelijkertijd is de modernisering niet alleen een kwestie van meer kabels en grotere transformatoren. Smart grids maken gebruik van geavanceerde sensoren, real-time data-analyse en automatische regelsystemen om energiestromen te optimaliseren. Naarmate het aandeel van variabele hernieuwbare energiebronnen toeneemt, wordt de behoefte aan intelligente netwerken die vraag en aanbod kunnen balanceren alleen maar kritischer.
In de actieve portefeuille hebben we beide kanten van dit thema ingevuld. Zo beleggen we in het RobecoSAM Smart Energy Fund, dat breed over de energietransitie-waardeketen belegt. Voor de smart grid-kant beleggen we via de First Trust Nasdaq Clean Edge Smart Grid Infrastructure ETF, die zich onderscheidt van veel andere duurzame energiefondsen door te focussen op gevestigde industriële wereldmarktleiders met bewezen businessmodellen, in plaats van speculatieve cleantech-bedrijven. Wie de portefeuille doorloopt, ziet dat de blootstelling aan elektrificering breder en dieper is dan op het eerste gezicht lijkt. Van ruwe grondstoffen tot geavanceerde halfgeleiders, van slimme energiemanagementsystemen tot de datacenters die het allemaal mogelijk maken – vrijwel elke laag van de waardeketen is vertegenwoordigd.
Elektrificering begint bij de grondstoffen. Southern Copper is misschien wel de meest directe begunstigde van de energietransitie in de gehele portefeuille. Koper is het zenuwstelsel van het elektriciteitsnetwerk: een elektrische auto bevat vier tot vijf keer zoveel koper als een conventionele auto, een offshore windturbine verbruikt gemiddeld acht ton koper, en slimme elektriciteitsnetwerken vereisen enorme hoeveelheden koper voor kabels, transformatoren en schakelkasten. Southern Copper heeft enkele van de laagste productiekosten ter wereld en beschikt over enorme reserves. De combinatie van stijgende vraag en beperkt nieuw mijnbouwaanbod maakt dit een structureel aantrekkelijke positie. Nieuwe mijnprojecten kosten miljarden en hebben een doorlooptijd van tien tot vijftien jaar, terwijl de ertskwaliteit van bestaande mijnen gemiddeld daalt.
Alcoa levert het aluminium dat wordt gebruikt in hoogspanningskabels, zonnepanelen, elektrische auto’s en windturbinebladen. Linde, wereldmarktleider in industriële gassen, is een van de meest onderschatte begunstigden: het bedrijf levert waterstof voor brandstofcellen, stikstof en argon voor de productie van zonnepanelen en batterijen, en speciale gassen voor halfgeleiderproductie. Atlas Copco levert compressoren en vacuümpompen die onmisbaar zijn in de productie van halfgeleiders, batterijen en zonnepanelen.
Zonder geavanceerde chips functioneert geen enkele elektrificeringstoepassing. Slimme meters, omvormers voor zonnepanelen, batterijmanagementsystemen, laadpalen en netbesturingssystemen bevatten allemaal speciale halfgeleiders. De portefeuille heeft via ASML, ASM International, Applied Materials, KLA en Taiwan Semiconductor brede blootstelling aan deze sector. Nvidia verdient een aparte vermelding: de chips worden niet alleen gebruikt voor AI, maar ook voor energieoptimalisatie in slimme netwerken, het simuleren van batterijchemie en het aansturen van industriële robots.
Equinix, de grootste exploitant van datacenters ter wereld, is een onverwachte maar logische begunstigde. Datacenters zijn inmiddels verantwoordelijk voor een significant en snelgroeiend deel van het wereldwijde elektriciteitsverbruik. Equinix investeert actief in hernieuwbare energie en energie-efficiënte datacenterontwerpen en profiteert tegelijkertijd van de groeiende elektriciteitsvraag die nieuwe netinvesteringen en energiemanagementoplossingen nodig maakt.
Structureel concurrentievoordeel
Wat de bedrijven in het smart grid-segment fundamenteel onderscheidt, zijn de hoge toetredingsbarrières. De complexiteit van de producten, strenge veiligheidsnormen, de noodzaak van bewezen betrouwbaarheid en diepgewortelde relaties met nutsbedrijven en industriële klanten maken het voor nieuwkomers buitengewoon moeilijk om een serieuze bedreiging te vormen. Zelfs grote technologiebedrijven hebben tot nu toe geen significante inbreuk kunnen maken op de marktposities van Schneider Electric, ABB en Eaton. Het resultaat is een oligopolistische marktstructuur met prijszettingsmacht en aantrekkelijke marges. Bovendien combineren deze bedrijven hardware met terugkerende software- en serviceinkomsten, wat zorgt voor meer voorspelbare kasstromen dan bij een typisch industrieel bedrijf.
Waarom geen cleantech
Een bewuste keuze in de portefeuille is het vermijden van speculatieve cleantech-bedrijven. Veel ETF’s in de duurzame energie-ruimte zijn overladen met bedrijven die zich richten op zonne- en windenergie-ontwikkeling, biobrandstoffen of experimentele energietechnologieën. Deze bedrijven hebben vaak twijfelachtige winstgevendheid, lage of negatieve marges, en businessmodellen die sterk afhankelijk zijn van overheidssubsidies. De geschiedenis van cleantech-investeringen is gevuld met teleurstellingen en faillissementen. Door te kiezen voor gevestigde industriële giganten met omzetten in de tientallen miljarden, sterke balansen, consistente cashflow-generatie en dividenduitkeringen, vermijden we de hype en volatiliteit van pure groene aandelen.
Elektrificering als thema
De energietransitie is geen thema dat in één of twee posities is gevangen – het is een rode draad die door de gehele portefeuille loopt. Van Southern Copper dat het fysieke koper levert voor nieuwe netwerken, via Schneider Electric dat die netwerken beheert, tot ASML dat de chips maakt die alles aansturen, en Equinix dat de digitale ruggengraat vormt – elke schakel in de keten is vertegenwoordigd. In de actieve portefeuille zorgen RobecoSAM Smart Energy voor de bredere waardeketen en First Trust Smart Grid voor de intelligente infrastructuur. Daarmee hebben beide portefeuilles een gebalanceerde blootstelling aan de energietransitie. Zonder dat daar een expliciete sectorweging naar duurzame energie voor nodig is.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via
Gerelateerde artikelen
Nog even en we worden allemaal Frans
Frankrijk zit door zijn staatsschuld klem in een vicieuze cirkel; de rest van de eurozone betaalt de rekening.
Meer lezen
Een verrassende eerste ronde
Brazilië draait na Argentinië naar rechts. Wat betekent de verkiezingsuitslag voor Zuid-Amerika en voor beleggen in Brazilië?
Meer lezen
De winst doet het werk
Sinds begin juni beweegt de beurs vooral zijwaarts. Nu lijkt daar voorzichtig een einde aan te komen. De winsten van bedrijven zijn al die tijd gestegen, maar de koersen bleven bijna gelijk.
Meer lezen
