De Centrale Bank die Wolf riep

De Nederlandsche Bank waarschuwt. Wederom. Ditmaal voor techaandelen in de portefeuilles van pensioenfondsen, verzekeraars en beleggingsinstellingen. Samen goed voor ruim 200 miljard euro, waarvan bijna de helft in de zogeheten Magnificent Seven. Het gewicht van deze zeven Amerikaanse techgiganten – Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia en Tesla – is de afgelopen vijf jaar fors gestegen. DNB maakt zich zorgen over hoge waarderingen en de kans op een abrupte correctie.

Het is een merkwaardige waarschuwing. Want waar maakt DNB zich precies druk om? Over pensioenfondsen die beleggen in de meest innovatieve en winstgevende bedrijven ter wereld. Bedrijven die de AI-revolutie aanvoeren, die structureel groeien, en die ondanks hun omvang nog steeds dubbelcijferige winstgroei realiseren. De werkelijke zorg zou moeten liggen bij de instellingen die níet investeren in deze transformatie. Bij de achterblijvers die de grootste technologische omwenteling sinds het internet aan zich voorbij laten gaan.

DNB waarschuwt voor de helft die wat doet met AI, terwijl het logischer zou zijn om te waarschuwen voor bedrijven en instellingen die – net als DNB zelf – nog vrijwel niets met AI doen. Dat is pas een risico.

Technologie is overal

De analyse van DNB verraadt bovendien een achterhaalde kijk op wat technologie eigenlijk is. Technologie is allang niet meer beperkt tot de IT-sector. In vrijwel elke sector speelt technologie een steeds grotere en vaak dominante rol. De retailsector? Die wordt gedomineerd door Amazon. Communicatie? Google en Meta bepalen hoe de wereld informatie deelt en consumeert. In de farmaceutische industrie versnelt AI de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen en maakt het klinische trials efficiënter. In de industriële productie optimaliseren algoritmes supply chains en voorspellen ze onderhoud voordat machines uitvallen.

Technologie is geen sector meer, het is een laag die over de gehele economie ligt. De scheiding tussen ’tech’ en ‘niet-tech’ is een anachronisme. Beleggen in de Magnificent Seven is niet beleggen in één sector, het is beleggen in de infrastructuur van de moderne economie. Maar pas op als je daarin gaat beleggen, waarschuwt DNB. Het is een waarschuwing die de werkelijkheid negeert.

Het track record van centrale banken

Centrale bankiers hebben nu eenmaal geen florissant trackrecord als het gaat om marktwaarschuwingen. Het meest beroemde voorbeeld is Alan Greenspan, destijds voorzitter van de Federal Reserve, die in december 1996 waarschuwde voor ‘irrational exuberance’ op de aandelenmarkten. De wereld luisterde gespannen. De beurzen daalden direct na zijn speech. En wat gebeurde er vervolgens? De aandelenmarkten stegen nog eens 105 procent in de daaropvolgende vier jaar. Wie de markt verliet na Greenspans waarschuwing, miste de grootste rally van de jaren negentig. Greenspan gaf het later zelf toe: had je verkocht na zijn speech, dan had je nog 80 procent koerswinst laten liggen.

Dichter bij huis hebben we onze eigen lessen. In 2011 dwong DNB het Pensioenfonds Vereenigde Glasfabrieken om zijn goudpositie van 13 procent terug te brengen naar 3 procent. Het goud moest binnen twee maanden verkocht worden. DNB vond de positie te risicovol. Het pensioenfonds vocht de beslissing aan, maar moest eerst verkopen. De timing kon niet slechter: de goudprijs steeg daarna door naar recordhoogtes. Het fonds claimde een schade van 10 tot 11 miljoen euro. De rechtbank in Rotterdam oordeelde dat DNB het fonds ten onrechte had gedwongen. De rechter stelde dat DNB ‘op geen enkele wijze duidelijk heeft gemaakt’ waarom dat deel van het goud moest worden verkocht.

Het frappante? Diezelfde DNB houdt zelf meer dan 44 procent van haar reserves aan in goud. Voor pensioenfondsen te risicovol, voor de centrale bank zelf blijkbaar niet. DNB noemt goud nota bene ‘de ultieme verzekering’. Maar kennelijk alleen als zij het zelf mag bezitten.

De echte blinde vlek

Er is echter een veel grotere blinde vlek in het toezicht van DNB: de Nederlandse spaarder. In geen enkel land ter wereld wordt er zoveel gespaard als in Nederland. Meer dan 400 miljard euro staat op spaarrekeningen te verstoffen. En hoewel DNB zich druk maakt over concentratierisico’s in techaandelen, horen we de centrale bank nooit waarschuwen dat sparen geld kost.

Want dat is precies wat er gebeurt. De gemiddelde spaarrente ligt structureel onder de inflatie. Tel daar de vermogensrendementsheffing bij op – gebaseerd op een fictief rendement dat hoger ligt dan de werkelijke spaarrente – en de Nederlandse spaarder boert gegarandeerd achteruit. In reële termen verdampt zijn koopkracht jaar na jaar. Dit is geen risico, dit is een zekerheid.

Toch waarschuwt DNB niet voor deze gegarandeerde waardevernietiging. Geen persberichten over de risico’s van té veel sparen. Geen analyse van de blootstelling van Nederlandse huishoudens aan de geldontwaarding. Geen zorgen over de langspaarders die hun pensioen zien wegsmelten op depositorekeningen terwijl de beurs van record naar record gaat.

De werkelijke boodschap

Wat DNB eigenlijk zegt met haar waarschuwing is dit: pas op, de succesvolle bedrijven van vandaag kunnen de verliezers van morgen zijn. Dat is waar. Maar het omgekeerde is minstens zo waar: wie niet investeert in de winnaars van vandaag, mist de toekomst. De Magnificent Seven zijn geen speculatieve hype. Het zijn bedrijven met dominante marktposities, explosieve kasstromen, en de middelen om de volgende technologische golf te financieren.

Natuurlijk moet de blootstelling aan techaandelen binnen de door pensioenfondsen vastgestelde risk appetite blijven. Natuurlijk is diversificatie belangrijk. Maar een concentratie van de totale balans in de meest waardevolle en innovatieve bedrijven ter wereld is geen existentieel risico. Het is gezond verstand.

DNB zou er beter aan doen om te waarschuwen voor de werkelijke risico’s: instellingen die de boot missen, spaarders die hun vermogen zien verdampen, en een toezichthouder die zelf de bal misslaat – zoals bij het Glasfonds. Pas als de centrale bank haar eigen blinde vlekken erkent, kunnen we haar waarschuwingen serieus nemen.

Tot die tijd geldt: de beste bescherming tegen onzekerheid is investeren in kwaliteit. En die kwaliteit heet vandaag Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia en wellicht zelfs Tesla.

Han Dieperink, Chief Investment Officer 

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief