De bal weer laten rollen voor iedereen

Boekrecensie: “Als ’t maar geen voetballer wordt – Wegwijzers in het voetbal!”

Auteurs: Art Langeler en Marieke Fix
Uitgever: Golazo Media
Prijs: € 22,99
ISBN: 9789054724957

“Nóg een boek over voetbal. Is dat nu wel nodig?” Met deze vraag openen Art Langeler en Marieke Fix hun boek, om vervolgens zelf te antwoorden: “Nee, dat is niet nodig. Maar het is wel leuk!” En ze hebben gelijk. Dit is niet zomaar een voetbalboek over tactieken of trainingsschema’s, maar een verfrissende blik op de menselijke kant van de voetbalcultuur.

Een cultuur onder de loep

Langeler, met jarenlange ervaring als profvoetbaltrainer bij onder andere PEC Zwolle en nu als manager bij FC Groningen, en Fix, bewegingswetenschapper en ervaren trainer, delen een gezamenlijke zorg: waarom haken zoveel jonge voetballers af? Van de 20 jeugdteams blijven vaak slechts 3 seniorenteams over.

De oorzaak ligt volgens hen in de dominante cultuur van prestatie en selectie. Het boek schetst een herkenbaar beeld van een wereld waarin onervaren ouders plotseling trainer worden, waarin talent boven plezier gaat, en waarin kinderen met minder aanleg of andere motieven al snel buiten de boot vallen.

“Stel je eens voor dat we het op school ook zo zouden doen,” verzucht Fix. “Op school helpen ze kinderen die achterblijven juist. Maar in het voetbal is het vaak: ‘Blijf jij maar even op de bank, want dit is een superbelangrijke wedstrijd!'”

Voetbaljargon als barrière

Een van de meest originele inzichten uit het boek gaat over de typische voetbaltaal. Met humor ontleden de auteurs het jargon dat voor buitenstaanders vaak onbegrijpelijk is. Termen als ‘knijpen’ en ‘in de bal komen’ worden door trainers gebruikt alsof iedereen precies weet wat ermee bedoeld wordt.

“Het grappige is dat de helft niet weet waar het over gaat,” zegt Fix. Deze taal vormt een extra barrière voor kinderen die niet met voetbal zijn opgegroeid en draagt bij aan een gevoel van uitsluiting.

Prominente stemmen versterken de boodschap

Het boek bevat interviews met prominenten uit de voetbalwereld, waaronder Guus Hiddink, die het belang van plezier benadrukt: “Toen ik in Amerika speelde, waren we verplicht langs universiteiten te gaan, om daar les te geven. Dat vonden ze prachtig, die meiden. Dan zie je wat plezier doet.”

Praktische oplossingen

De auteurs beperken zich niet tot kritiek. Ze komen met praktische suggesties:

• “Zet de talenten bij de talenten en maak daarnaast teams voor de wat mindere goden, maar mix die ook eens met elkaar.”
• “Ik kan me best voorstellen dat er trainers zijn die dan denken: ‘Moet ik de kneusjes ook al serieus nemen?’ En ja, dat is precies mijn bedoeling.”
• “Het gaat niet om jouw dromen, maar om die van je kinderen. Die maken hun eigen dromen!”

Een maatschappelijke kijk

Het boek plaatst de problematiek in een breder maatschappelijk kader. Verenigingen krijgen steeds meer taken: “De voetbalvereniging moet nu van alles zijn: het moet voor verbinding zorgen in de wijk, multicultureel zijn en de problemen rond ongezonde leefstijlen oplossen,” aldus Fix.

In deze context pleiten de auteurs voor een nieuwe benadering: “Het gaat niet om de voetbaldroom van de ouders of om de trainer, het gaat om het kind. Alle kinderen op de vereniging hebben een stem en elke stem telt.”

Een boek dat aanzet tot nadenken

“Als ’t maar geen voetballer wordt” is meer dan een kritische analyse; het is een warm pleidooi voor een inclusievere voetbalcultuur. Het boek is relevant voor trainers, ouders, bestuurders en vrijwilligers – iedereen die betrokken is bij voetbal.

Langeler en Fix erkennen dat niet alle problemen eenvoudig op te lossen zijn. Ze schrijven met zelfspot en leveren geen eenduidige antwoorden. Maar ze zetten wel aan tot nadenken, en dat is misschien wel het belangrijkste doel.

“We willen met dit boek bijdragen aan het plezier in de sport voor alle kinderen,” zegt Fix. “Ik denk dat we de kracht van voetbal voor de helft niet gebruiken.”

Conclusie

In een tijd waarin sportieve prestaties vaak centraal staan, is dit boek een verfrissend tegengeluid. Het zet aan tot nadenken over hoe we voetbal toegankelijk kunnen maken én houden voor alle kinderen, ongeacht talent of ambitie.

De boodschap is helder: plezier moet voorop staan. Niet iedereen heeft het talent of de ambitie om prof te worden, maar iedereen heeft recht op een fijne sportervaring. De auteurs pleiten niet voor het uitbannen van competitie, maar vragen aandacht voor de verschillende motieven die kinderen hebben om te voetballen.

Met hun openhartige, luchtige maar indringende analyse leggen Langeler en Fix de vinger op een zere plek in de Nederlandse voetbalcultuur. Hun boek verdient een plek op de boekenplank van iedere voetballiefhebber die begaan is met de toekomst van deze sport.

Want zoals de titel al suggereert: het gaat er niet om dat je kind per se een voetballer wordt. Het gaat erom dat je kind met plezier sport en blijft sporten, op welk niveau dan ook.