Cybersecurity: van bijzaak naar economische noodzaak
30 november 2025
De wereld investeert massaal in kunstmatige intelligentie. Bedrijven, overheden en organisaties stoppen miljarden in slimme systemen die ons werk makkelijker moeten maken. Maar er is een keerzijde waar we liever niet over praten: al die waardevolle kennis en data moet ook beschermd worden. En juist die bescherming blijft achter. Wat ooit een technisch detail was voor de IT-afdeling, is uitgegroeid tot een van de grootste economische uitdagingen van onze tijd.
Een nieuwe realiteit
Lange tijd was cybersecurity iets voor specialisten. Een firewall hier, een sterk wachtwoord daar, en we voelden ons veilig. Die tijd is definitief voorbij. De schade door cybercriminaliteit bereikte vorig jaar wereldwijd ruim negen biljoen dollar. Om dat bedrag in perspectief te plaatsen: het is meer dan het bruto binnenlands product van alle landen ter wereld, behalve de Verenigde Staten en China. Vergeleken met het jaar daarvoor steeg de schade met 33 procent. En de verwachting is dat we dit jaar de grens van tien biljoen dollar passeren.
We hebben het dus niet meer over een technisch probleem dat af en toe de krant haalt. We hebben het over een structurele economische dreiging die elk bedrijf, elke instelling en elke burger raakt. De gemiddelde kosten van een datalek liggen inmiddels op 4,44 miljoen dollar per incident. In de Verenigde Staten ligt dat bedrag nog hoger: bijna 9,5 miljoen dollar. Voor kleinere bedrijven kan één succesvolle aanval het einde betekenen.
De dubbelrol van kunstmatige intelligentie
Wat maakt de huidige situatie zo anders dan vijf of tien jaar geleden? Het antwoord ligt in dezelfde technologie waar we zo enthousiast over zijn: kunstmatige intelligentie. AI is een technologie met twee gezichten. Aan de ene kant helpt het bedrijven om slimmer, sneller en efficiënter te werken. Aan de andere kant geeft het criminelen ongekende mogelijkheden om hun aanvallen te verfijnen en op te schalen.
Neem phishing, nog altijd een van de meest gebruikte aanvalsmethoden. Waar een mens uren of dagen nodig heeft om een overtuigende nepmail te schrijven, produceert een AI-systeem er duizenden per uur. En niet zomaar standaardmailtjes die je zo herkent. Moderne AI schrijft berichten die perfect aansluiten bij de ontvanger, inclusief persoonlijke details, correcte taal en overtuigende context. Het onderscheid tussen echt en nep wordt steeds moeilijker te maken.
Nog verontrustender zijn de zogenaamde deepfakes. Met AI gegenereerde stemmen en video’s zijn inmiddels zo levensecht dat zelfs experts ze nauwelijks van echt kunnen onderscheiden. Criminelen gebruiken deze technologie om zich voor te doen als directeuren die opdracht geven voor spoedbetalingen, of als familieleden die in nood verkeren. Het aantal fraudegevallen met deepfakes steeg vorig jaar met zestig procent.
Slimme malware
De transformatie gaat verder dan alleen betere phishing. Kwaadaardige software wordt zelf ook slimmer. Moderne malware bevat code die samenwerkt met AI om netwerken te infiltreren. Machine learning algoritmes analyseren de verdediging van een organisatie in real-time en passen hun aanvalsmethode voortdurend aan. Het is een kat-en-muisspel waarbij de aanvaller steeds een stap vooruit probeert te blijven.
Een verontrustend voorbeeld kwam afgelopen jaar uit Oekraïne. Onderzoekers ontdekten malware die, wanneer het vastliep op een beveiliging, hulp vroeg aan een AI-model in de cloud. De AI genereerde nieuwe code om de verdediging te doorbreken. Het was de eerste gedocumenteerde aanval waarbij malware actief samenwerkte met kunstmatige intelligentie om obstakels te overwinnen.
Onderzoek van MIT toont aan dat tachtig procent van de onderzochte ransomware-aanvallen inmiddels gebruikmaakt van AI. Het percentage incidenten waarbij AI betrokken is bij fraude is in vijf jaar tijd gestegen van negen procent naar ongeveer de helft. De democratisering van AI betekent dat geavanceerde aanvalsmethoden niet langer voorbehouden zijn aan staatshackers of georganiseerde misdaadgroepen. Ook criminelen zonder technische achtergrond kunnen nu gebruikmaken van kant-en-klare tools om schade aan te richten.
De omvang van de dreiging
Microsoft detecteert dagelijks meer dan 600 miljoen cyberaanvallen op haar klanten. Dat zijn zevenduizend pogingen per seconde. Het aantal wachtwoordaanvallen is in drie jaar tijd vertwaalfvoudigd, van 572 per seconde naar meer dan zevenduizend per seconde. Ransomware-aanvallen, waarbij criminelen systemen gijzelen en losgeld eisen, nemen elk kwartaal toe en zijn nu verantwoordelijk voor 44 procent van alle datalekken.
De International Data Corporation voorspelt dat tegen 2027 maar liefst 95 procent van alle landen te maken zal krijgen met een grote cyberaanval waarbij criminelen gebruikmaken van generatieve AI. Slechts dertig procent van die landen zal voldoende veerkrachtig zijn om significante verstoringen te voorkomen. Het is een ontnuchterende voorspelling die laat zien hoe ver de meeste organisaties en overheden nog moeten komen.
Niemand is veilig
De gevolgen van cyberaanvallen zijn niet abstract. Ze raken echte bedrijven, echte mensen en echte levens. Toen de Amerikaanse zorgverzekeraar Change Healthcare werd gehackt, werden de medische gegevens van bijna 200 miljoen patiënten gestolen. Het is een van de grootste datalekken in de geschiedenis van de gezondheidszorg. De Wereldgezondheidsorganisatie waarschuwt inmiddels dat ransomware een directe en systematische bedreiging vormt voor de wereldwijde volksgezondheid.
De auto-industrie werd hard geraakt toen Jaguar Land Rover slachtoffer werd van een aanval. Het bedrijf had meer dan een maand nodig om te herstellen. De Britse overheid moest een noodlening van 1,5 miljard pond verstrekken om de toeleveringsketen overeind te houden. Het kwartaalverlies liep op tot 735 miljoen dollar en de winstprognose voor het hele jaar werd geschrapt.
Supermarktketen Marks & Spencer lag zes weken plat na een aanval. Brouwerij Asahi was een week offline. En dit zijn alleen de grote namen die het nieuws halen. Talloze kleinere bedrijven gaan failliet na een succesvolle aanval, zonder dat we er ooit van horen. De gemiddelde kosten om te herstellen van een ransomware-aanval bedragen inmiddels 1,53 miljoen dollar, exclusief eventueel betaald losgeld.
De kwetsbaarheid van de cloud
Een factor die de risico’s vergroot, is onze groeiende afhankelijkheid van cloudinfrastructuur. De cloud biedt enorme voordelen: schaalbaarheid, flexibiliteit en kostenbesparingen. Maar het concentreert ook risico’s. Steeds meer bedrijven vertrouwen op een handvol grote cloudproviders. Wanneer daar iets misgaat, raken de gevolgen niet één organisatie, maar duizenden tegelijk.
De CrowdStrike-storing van vorig jaar illustreert dit perfect. Een fout in een routine-update van dit cybersecuritybedrijf legde meer dan 8,5 miljoen Windows-apparaten plat. Luchthavens, banken, ziekenhuizen en beurzen werden getroffen. Het duurde slechts 78 minuten voordat het probleem was geïdentificeerd, maar de schade was al aangericht. Het incident toonde aan hoe kwetsbaar onze digitale infrastructuur is geworden.
Tegen 2025 zal de cloud naar verwachting de helft van alle data ter wereld opslaan. Tegen 2028 zal meer dan zeventig procent van alle werkprocessen via cloudinfrastructuur verlopen. Die concentratie maakt ons kwetsbaar. Een succesvolle aanval op een grote cloudprovider of betalingssysteem zou volgens verzekeraar Lloyd’s of London de wereldeconomie 3,5 biljoen dollar kunnen kosten.
De verdediging slaat terug
Het is echter niet alleen maar slecht nieuws. Dezelfde kunstmatige intelligentie die criminelen gebruiken, biedt ook ongekende mogelijkheden voor verdediging. Moderne beveiligingssystemen met AI kunnen bedreigingen dertig procent sneller opsporen en indammen dan traditionele oplossingen. De tijd om een datalek te identificeren is gedaald van 212 dagen in 2021 naar 181 dagen in 2025. Nog steeds te lang, maar de trend gaat de goede kant op.
AI zorgt ook voor autonome systemen die zelfstandig dreigingen kunnen herkennen, analyseren en neutraliseren, dag en nacht, zonder menselijke tussenkomst. Platforms zoals Palo Alto’s AgentiX reduceren de tijd om een incident op te lossen met 98 procent, terwijl ze 75 procent minder handmatig werk vereisen. De reactietijd van securityteams die deze technologie gebruiken, daalt met zeventig procent.
Andere innovaties richten zich op gedragsanalyse. Systemen leren wat normaal gedrag is voor gebruikers en systemen, en slaan alarm bij afwijkingen. Ze detecteren insider threats en misbruik van toegangsrechten voordat schade ontstaat. Extended Detection and Response platforms integreren data van endpoints, netwerken, cloud en applicaties om een compleet beeld te krijgen van potentiële dreigingen.
De weg vooruit
De potentiële waarde van AI, al die efficiëntiewinst, innovatie en groei, kan alleen worden gerealiseerd als we die waarde ook kunnen beschermen. Wereldwijde uitgaven aan cybersecurity stijgen dit jaar naar 213 miljard dollar, een groei van ruim vijftien procent. Dat is sneller dan de groei van IT-uitgaven in het algemeen. Bedrijven die AI-native beveiligingsoplossingen ontwikkelen, worden gezien als essentiële bouwstenen van moderne IT-infrastructuur. De sector biedt daarmee ook kansen voor beleggers die willen profiteren van de AI-revolutie zonder afhankelijk te zijn van de schaarse chips en hardware die nu de krantenkoppen domineren.
Geen enkele beveiliging is honderd procent waterdicht. De vraag is niet of je organisatie doelwit wordt van een aanval, maar wanneer. En of je dan klaar bent. Veerkracht, het vermogen om snel te herstellen en door te gaan na een incident, wordt minstens zo belangrijk als preventie.
Een gedeelde verantwoordelijkheid
Cybersecurity raakt ons allemaal. Onze medische gegevens, financiële informatie, persoonlijke communicatie, alles staat ergens opgeslagen in systemen die kwetsbaar kunnen zijn. Als burgers hebben we er belang bij dat die systemen goed beveiligd zijn. Als consumenten kunnen we kiezen voor bedrijven die security serieus nemen. Als werknemers kunnen we bijdragen aan een veiligheidscultuur.
De snelheid waarmee AI zich ontwikkelt, betekent dat de dreigingen alleen maar geavanceerder worden. Maar het betekent ook dat de verdediging krachtiger kan worden. De winnaar van deze wapenwedloop wordt niet bepaald door wie de beste technologie heeft, maar door wie het snelst leert, het slimst aanpast en het beste samenwerkt.
Cybersecurity was lang een bijzaak, een vinkje op een compliance-checklist. Het is een voorwaarde geworden om de vruchten van de digitale economie te kunnen plukken. Organisaties die dit begrijpen en ernaar handelen, zullen niet alleen veiliger zijn, maar ook succesvoller. De rest neemt een risico dat steeds moeilijker te verantwoorden valt.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief
Gerelateerde artikelen
De magische 4%
Lange tijd rekende Nederland met vier procent. Pensioenfondsen gingen ervan uit dat hun beleggingen gemiddeld dat rendement haalden. Toekomstige uitkeringen
Meer lezen
De semiconductorsupercyclus is nog niet voorbij
Chipaandelen corrigeren hard, maar de semiconductorsupercyclus is nog niet voorbij. Kunstmatige intelligentie en robots stuwen de vraag.
Meer lezen
Financiële repressie
Het IMF waarschuwt voor de terugkeer van financiële repressie Wat betekent dit stille schuldenmiddel eigenlijk voor obligaties en aandelen?
Meer lezen
