Beleggen in genomica

Weinig beleggingsthema’s spreken zo tot de verbeelding als genomica. Het idee is aantrekkelijk en eenvoudig uit te leggen. In plaats van medicijnen uitproberen tot er één werkt, lees je iemands DNA en kies je meteen de juiste behandeling. En op termijn genees je een ziekte bij de oorzaak, in plaats van alleen de symptomen te onderdrukken. Dat klinkt als de toekomst van de geneeskunde. Toch is het verhaal ingewikkelder dan de belofte doet vermoeden. De wetenschap boekt echte doorbraken, maar de rendementen stellen tot nu toe teleur. Wie in genomica wil beleggen, moet dat verschil goed begrijpen.

Wat is genomica en waarom is de investment case zo sterk?

Genomica is de toepassing van genetica in de geneeskunde. Uw genoom is de complete verzameling instructies om uw lichaam te maken en te onderhouden, geschreven in het DNA. Door dat DNA te lezen, kunnen artsen ziekten eerder opsporen, behandelingen op de persoon afstemmen en zelfs afwijkende genen corrigeren.

De belangrijkste kracht achter de investment case op dit moment is de spectaculaire kostendaling. Het in kaart brengen van het eerste menselijke genoom kostte in 2003 nog 2,7 miljard dollar. Vier jaar later was dat één miljoen dollar. Vandaag doet een laboratorium het voor een paar honderd dollar. Weinig technologieën zijn zo snel zo goedkoop geworden. Die daling opent de deur naar grootschalige toepassing: van het screenen van pasgeborenen op erfelijke aandoeningen tot het analyseren van tumoren om de juiste kankerbehandeling te kiezen.

De markt groeit navenant. De markt voor genoomgeneeskunde wordt geschat op een groei van bijna vijftig procent per jaar, richting zo’n vijftig miljard dollar in 2028, tegenover een fractie daarvan een paar jaar geleden. Het aantal door de Amerikaanse toezichthouder goedgekeurde gentherapieën is gestegen van vijf rond het jaar 2000 naar bijna veertig nu, met meer dan twaalfhonderd therapieën in klinische studies wereldwijd. De richting is duidelijk: genomica verschuift van laboratorium naar behandelkamer.

De doorbraken zijn echt

Het aantrekkelijke aan dit thema is dat de beloften geen luchtkastelen meer zijn. Eind 2023 werd de eerste behandeling op basis van CRISPR-genbewerking goedgekeurd, voor sikkelcelziekte. Bij deze aandoening maakt het lichaam misvormde rode bloedcellen die pijnlijke aanvallen en orgaanschade veroorzaken. De therapie bewerkt de eigen bloedstamcellen van de patiënt zodat het lichaam een gezondere vorm van hemoglobine aanmaakt. In de studies was de overgrote meerderheid van de patiënten daarna vrij van de ernstige pijnaanvallen. Voor een ziekte die vroeger alleen met symptoombestrijding en soms een beenmergtransplantatie te lijden was, is dat bijna een omwenteling.

Nog veelzeggender was een resultaat uit april 2026. Voor het eerst slaagde genbewerking die ín het lichaam zelf plaatsvindt in een grote fase 3-studie, ditmaal tegen een zeldzame aandoening waarbij patiënten last hebben van terugkerende zwellingen. Eén infuus verminderde het gemiddelde aantal aanvallen met 87 procent ten opzichte van placebo, en een ruime meerderheid van de behandelde patiënten was volledig aanvalsvrij zonder verdere medicatie. Dit is precies de richting waar het thema om draait: een ziekte niet levenslang onderdrukken, maar met een enkele ingreep aanpakken.

Waarom het rendement toch tegenvalt

En toch. Wie de afgelopen jaren in genomicafondsen belegde, keek vaak aan tegen forse verliezen. Sommige gespecialiseerde indexfondsen verloren over drie jaar de helft van hun waarde. Een bekend actief genomicafonds ging als een achtbaan: in 2020 bijna een verdrievoudiging, in 2022 meer dan gehalveerd, en het beheerd vermogen kromp van zo’n negen miljard dollar naar ongeveer één miljard. Juist in het decennium waarin de wetenschap enorme sprongen maakte, kregen beleggers een teleurstellend rendement. Dat is een belangrijke les: geweldige technologie en een goede belegging zijn niet hetzelfde.

Waar zit het probleem? Deels in de levering. De meeste succesvolle gentherapieën richten zich op bloed en lever, simpelweg omdat je die weefsels goed kunt bereiken. Bloedcellen kun je uit het lichaam halen, bewerken en terugplaatsen, en de lever is van nature bereikbaar voor de kleine deeltjes die de bewerkingsmachine vervoeren. Andere organen, zoals de hersenen, het hart en de spieren, zijn veel lastiger. Zolang dat leveringsprobleem niet breder is opgelost, blijft genomica krachtig voor een beperkte groep ziekten, maar niet voor alles.

Deels zit het probleem ook in het verdienmodel. Een eenmalige, mogelijk genezende behandeling perst een leven lang medische waarde samen in één betaling. Dat verklaart prijzen die in de miljoenen lopen. De sikkelcelbehandeling kostte rond de 2,2 miljoen dollar per patiënt, vergde maandenlange zorg in gespecialiseerde centra en een zware voorbereidende chemokuur. Het gevolg: hoewel de therapie werkt en tienduizenden patiënten in aanmerking komen, waren er ruim twee jaar na goedkeuring pas enkele tientallen mensen daadwerkelijk behandeld. De wetenschap slaagde, maar productie, capaciteit, vergoeding en de zwaarte van de behandeling bepalen of het geld oplevert. Een van de twee bedrijven die deze doorbraak realiseerde, werd in 2025 zelfs voor een schamele prijs van de beurs gehaald, op de rand van een faillissement. Een bedrijf kan dus een medische revolutie leveren en tegelijk een dramatische belegging zijn.

De rol van kunstmatige intelligentie

Waar past AI in dit verhaal? De kern zit in een verschuiving van het knelpunt. De kosten om DNA te lézen zijn hard gedaald, maar de kosten om die data te begríjpen niet. Een genoom heeft pas waarde als het een beslissing verandert, en voor veel voorkomende ziekten geeft DNA lang niet altijd een helder antwoord. Ziekten als alzheimer, diabetes en hart- en vaatziekten worden bepaald door talloze genen die samenspelen met leefstijl en omgeving. Daar ligt precies de ruimte voor kunstmatige intelligentie: het interpreteren van genetische varianten, het voorspellen van eiwitstructuren en het aanwijzen van veelbelovende aangrijpingspunten voor nieuwe medicijnen.

Ook in de ontwikkeling van medicijnen kan AI het verschil maken. Door kansloze kandidaten vroeg uit te schakelen en veel meer mogelijkheden vroeg in het proces te doorzoeken, zou de kostprijs per goedgekeurd medicijn de komende jaren met bijna de helft kunnen dalen, terwijl de kans op succes van de kandidaten die wél doorgaan meer dan verdubbelt. Enkele bedrijven combineren daarom AI met geautomatiseerde laboratoria om ziekten in kaart te brengen en behandelingen te voorspellen.

Maar het is verstandig om de rol van AI niet groter te maken dan die is. Het echte probleem van de sector is nooit het bedenken van ideeën geweest. Het is dat de meeste medicijnkandidaten in mensen alsnog falen, om redenen die vooraf niet zichtbaar waren. AI versnelt delen van een lang proces, maar neemt de noodzaak van klinische bewijsvoering niet weg en lost het fysieke leveringsprobleem niet op. Zie AI dus als een versneller, niet als de knop die de economie van de sector opnieuw instelt.

Hoe belegt u verstandig in genomica?

Er loopt een rode draad door dit thema. Genomica wordt al jaren “de toekomst” genoemd, maar wacht nog op het ene doorbraakmoment dat een brede beleggingsgolf op gang brengt, vergelijkbaar met wat generatieve AI voor de techsector deed. Dat moment kan volgend jaar komen of pas over jaren. Precies dat maakt de sector zo grillig, en juist hier lopen beleggers het risico dat een meeslepend verhaal hun oordeel vertroebelt.

Voor wie er toch in wil beleggen, gelden een paar nuchtere uitgangspunten. Spreiding is belangrijker dan gokken op één winnaar, omdat in dit veld de meeste bedrijven het niet redden en niemand vooraf weet welke overleeft. Een gespreid fonds is voor de meeste beleggers dan ook logischer dan een handvol losse aandelen. Overlevingskracht telt zwaar mee: een bedrijf zonder omzet dat voortdurend nieuwe aandelen uitgeeft om de komende jaren te overbruggen, kan zijn wetenschap fantastisch hebben en toch bestaande aandeelhouders verwateren tot een fractie. En de positie hoort in verhouding te staan tot het risico. Genomica verdient een bescheiden plek in een goed gespreide portefeuille, als toekomstgerichte satelliet, niet als fundament.

Genomica is een van de meest fascinerende ontwikkelingen in de geneeskunde, en op termijn waarschijnlijk ook in het beleggen. De belofte is echt, maar de weg ernaartoe is grillig en de winnaars zijn vooraf moeilijk aan te wijzen. Wie dat accepteert, kan met een kleine, geduldige positie meedelen in een revolutie die de gezondheidszorg blijvend zal veranderen.

Han Dieperink, Chief Investment Officer 

Disclaimer

Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief