Basismaterialen in herstel
31 oktober 2025
Na jaren van teleurstellende prestaties en fundamentele tegenwind, beginnen zich voorzichtige tekenen van herstel af te tekenen. Deze conjunctuurgevoelige sector, die alles omvat van chemicaliën tot mijnbouw en bouwmaterialen, heeft sinds 2022 een ongekende winstdaling van 29% doorgemaakt, terwijl in de bredere markt winsten stegen. Dit illustreert de diepe malaise waarin de sector zich bevond.
De parallellen met de late jaren negentig zijn opvallend en bieden tegelijkertijd hoop. Tijdens de technologiebubbel van 1994-2000 presteerde de sector basismaterialen zwaar ondermaats terwijl technologieaandelen de show stalen. Maar wat volgde was opmerkelijk: van 2001 tot 2008 behoorden basismaterialen, en vooral mijnbouwbedrijven, tot de absolute uitblinkers op de beurs. Deze dramatische ommekeer werd gedreven door twee fundamentele verschuivingen. Ten eerste consolideerde de mijnbouwsector tot een oligopolie van grote conglomeraten zoals BHP Billiton, Rio Tinto en Vale, wat leidde tot veel betere investeringsdiscipline en kapitaalallocatie. Ten tweede zorgde China’s toetreding tot de WTO in 2001 voor een ongekende vraagexplosie naar grondstoffen, aangezien het land transformeerde tot ‘de fabriek van de wereld’.
De bouwcrisis als perfecte storm
De sector basismaterialen is historisch gezien extreem gevoelig voor ontwikkelingen in de bouwsector, die typisch 30-40% van de wereldwijde vraag naar staal, cement en andere basismaterialen voor zijn rekening neemt. De afgelopen jaren hebben de twee grootste bouwmarkten ter wereld simultaan een crisis doorgemaakt, wat een perfecte storm creëerde voor deze producenten. In China implodeerde de vastgoedsector spectaculair, met grote ontwikkelaars zoals Evergrande die omvielen en nieuwbouwprojecten die met 60% daalden tussen 2021 en 2024. Deze sector, die ooit goed was voor ongeveer 25% van het Chinese BBP, kromp dramatisch ineen.
Tegelijkertijd worstelde de Amerikaanse bouwmarkt met de scherpste rentestijgingen in vier decennia, waardoor hypotheekrentes naar 8% schoten en de betaalbaarheid van woningen naar historische dieptepunten zakte. De Amerikaanse nieuwbouwvergunningen daalden met 20% vanaf hun piek, terwijl commercieel vastgoed werd geconfronteerd met een dubbele klap van thuiswerken en hogere financieringskosten. Deze synchrone neergang in de twee markten die samen bijna de helft van de mondiale bouwactiviteit vertegenwoordigen, verklaart grotendeels waarom de sector basismaterialen zo zwaar heeft geleden.
Het goede nieuws is dat beide markten tekenen van stabilisatie vertonen. In China heeft de overheid recent een stimuleringspakket van 1 biljoen yuan aangekondigd, specifiek gericht op het voltooien van onafgewerkte woningprojecten, terwijl eerste-tier steden zoals Shanghai en Beijing weer prijsstijgingen laten zien. In de VS beginnen renteverlagingen door te werken, met hypotheekaanvragen die in het laatste kwartaal met 15% stegen en bouwvergunningen die zich herstellen. De woningvoorraad blijft historisch laag in beide markten, wat suggereert dat een inhaalvraag zich opbouwt.
Van bouwmaterialen naar transitiemetalen
Maar de echte gamechanger voor de sector basismaterialen is de fundamentele verschuiving van een bouw-gedreven naar een energietransitie-gedreven vraagprofiel. Wat velen de ‘energietransitie’ noemen, is in werkelijkheid een metalen transitie van ongekende schaal. Een elektrische auto bevat ongeveer zes keer zoveel mineralen als een conventionele auto – ongeveer 200 kilogram aan koper, lithium, nikkel, mangaan, kobalt, grafiet en zeldzame aardmetalen. Een enkele windturbine op zee vereist 8 ton koper, terwijl een megawatt aan zonne-energiecapaciteit 5 ton zilver nodig heeft.
Het Internationaal Energie Agentschap berekent dat het bereiken van klimaatneutraliteit in 2050 een verviervoudiging vereist van de jaarlijkse mineralenproductie voor schone energietechnologieën. Voor specifieke metalen zijn de projecties nog extremer: de vraag naar lithium moet met factor 42 toenemen, grafiet met 25, kobalt met 21, en nikkel met 19. Zelfs voor bulkmetalen zoals koper projecteert men een verdubbeling van de vraag, terwijl de ontdekking van nieuwe kopervoorraden op het laagste niveau in decennia staat.
Deze transitie-gedreven vraag heeft fundamenteel andere kenmerken dan de traditionele bouwvraag. Waar bouwprojecten cyclisch zijn en sterk afhangen van rentestanden en economische groei, wordt de energietransitie aangedreven door langetermijnbeleid en technologische trajecten die minder gevoelig zijn voor kortetermijnfluctuaties. De $2,1 biljoen aan investeringen in de energietransitie in 2024 – meer dan het dubbele van 2020 – illustreert deze structurele verschuiving. Belangrijker nog, veel van deze investeringen zijn politiek en strategisch gemotiveerd, met landen die vechten om controle over kritieke mineralenketens.
De nieuwe supercyclus in wording
De convergentie van een herstel in de bouwmarkten met de accelererende energietransitie creëert mogelijk de voorwaarden voor een nieuwe supercyclus in basismaterialen. In tegenstelling tot de China-gedreven commodityboom van 2001-2008, zou deze cyclus gediversifieerder en duurzamer kunnen zijn. De energietransitie alleen al vereist 10 biljoen dollar aan metaleninvesteringen tot 2030. Tegelijkertijd blijft de onderinvestering in nieuwe mijnbouwcapaciteit, een erfenis van de crash in 2015, de aanbodzijde beperken, wat de voorwaarden schept voor structureel hogere prijzen.
De huidige situatie vertoont zowel overeenkomsten als belangrijke verschillen met het verleden. Net als destijds heeft de sector jarenlang ondermaats gepresteerd terwijl technologie domineerde. Maar waar China toen de grote aanjager was van de vraag, fungeert het nu als een dubbele molensteen: de implosie van de Chinese bouwmarkt heeft de vraag vernietigd, terwijl het land de wereldmarkt overspoelde met overcapaciteit. Sinds 2019 was China verantwoordelijk voor 58% van de toegevoegde mondiale ethyleencapaciteit, wat leidde tot een deflatoire neerwaartse spiraal.
Toch tekenen zich nu de contouren van een mogelijk herstel af. De sector basismaterialen geniet momenteel van zijn beste reeks opwaartse winstherzieningen sinds begin 2022, met toekomstgerichte winstschattingen die sinds mei met 11% zijn gestegen. Analisten verwachten dat de sector de komende vier tot zes kwartalen de snelste winstgroei van alle sectoren zal genereren, met uitzondering van technologie.
De sector basismaterialen presenteert zich nu op het snijvlak van cyclisch herstel en structurele groei. Bedrijven in de metalen- en mijnbouwsector die blootstelling hebben aan transitiemetalen zoals koper, lithium en nikkel, lijken bijzonder goed gepositioneerd. Maar ook traditionele bouwmaterialenbedrijven kunnen profiteren van zowel het bouwherstel als de infrastructuurinvesteringen die nodig zijn voor de energietransitie.
Han Dieperink, Chief Investment Officer
Abonneer op deze nieuwsbrief via www.aureus.eu/nieuwsbrief
Gerelateerde artikelen
Een verrassende eerste ronde
Brazilië draait na Argentinië naar rechts. Wat betekent de verkiezingsuitslag voor Zuid-Amerika en voor beleggen in Brazilië?
Meer lezen
De winst doet het werk
Sinds begin juni beweegt de beurs vooral zijwaarts. Nu lijkt daar voorzichtig een einde aan te komen. De winsten van bedrijven zijn al die tijd gestegen, maar de koersen bleven bijna gelijk.
Meer lezen
Financiële steun voor topsporters
Talent alleen wint geen medailles. Zonder financiële steun voor topsporters blijft zelfs het grootste talent vaak gewoon onbenut.
Meer lezen
